Commentaar Over ethiek - vuyk.nl

1 NED TIJDSCHR KNO-HEELK APRIL 2005; 11 (2)61 CommentaarOver VuykHet doel van dit Commentaar is om ethiek bij uonder de aandacht te brengen. Als KNO-artsen/Hoofd -Hals chirurgen hebben wij mijns inziensdagelijks met ethiek te ,2,3In de chirurgi-scheliteratuur wordt overigens aanzienlijk minderaandacht besteed aan ethiek in vergelijking totde meer beschouwende medische is zeker niet de bedoeling om u te vertellenwat ethisch gedrag is en wat niet. ethiek wordtwel gezien als de studie van deugden en perfectgedrag waar we naar hopen te streven4en niet alseen, vaststaand, van buiten opgelegd systeem vanregels. Waar ik u voor wil uitnodigen, is om vragen te stel-lenen uiteindelijk zelf antwoorden te volgende twee vragen kunnen een uitgangs-punt vormen: Wat is ethisch? en Hoe belangrijkis ethiek voor ons vakgebied? . Maar er zijn tallozevragen te stellen, zoals: Is ethiek aangeboren of aangeleerd?

2 Is ethiek in verschillende landen en culturen anders? Hebben mannen en vrouwen een andereethiek? Is ethiek op het werk anders dan thuis? En zo ja, waarom? Heeft ethiek betrekking op dagelijkse handelingen of komt ethiek alleen naarvoren bij grote levensvragen? Bestaat er zoiets als een kern van ethiek die altijd voor iedereen geldt? Als ons denken voortkomt uit een overtuiging vandiepgewortelde eenheid, interafhankelijkheid enonlosmakelijke verbondenheid in een ge nspireerden levend universum worden deze vragen op eenandere manier beantwoord dan wanneer we onszien als afgescheiden, onafhankelijke individuendie leven in een mechanisch en doods eerste wereldbeeld zal ons er eerder toe bren-gendat te doen dat voor zoveel mogelijk levendewezens op lange termijn het beste zal naarvoren komen in bijvoorbeeld medeleven, rede-lijkheid, eerlijkheid en ,7,8 Het tweedeparadigma leidt ons naar wat op dit moment voorons zelf het beste is.

3 Dat zal zich eerder uiten inego sme, assertiviteit en competitie. Kunt U zichvoorstellen dat het paradigma van het leven demate bepaalt waarin ethiek naar voren kan komen?En dat zelf beschouwing een conditio sine qua nonlijkt te zijn voor de ontwikkeling van ethiek ?9 Het is interessant dat in de litteratuur betreffen-de modern leiderschap10een aantal principesvan effectieve menselijke interactie is geformu-leerd die gebaseerd zijn op menselijke waardig-heid, eerlijkheid, redelijkheid, dienstbaarheid,kwaliteit en creativiteit. Deze principes blijken ten grondslag te liggenaan elke blijvende filosofie11, religie12en ethischsysteem8en komen geheel overeen met het gedragvoortkomend uit het eerste hierboven beschrevenwereldbeeld. Uit de moderne psychologie8isbovendien bekend dat als we ons door boven-genoemde principes laten leiden, we onze eigeninbreng en behoeftes beter op waarde weten teschatten terwijl we zullen groeien in stabiliteit,betrouwbaarheid, onzelfzuchtigheid en , ethiek als leidraad van ideaal moeilijk dit in de praktijk eigenlijk is, mogeblijken uit de vele problemen in de wereld die mijnsinziens uitgelegd kunnen worden als onwetend-heid oa op het vlak van de ethiek .

4 Misschien magik Albert Einstein (1954)13aanhalen die voor veleneen voorbeeld is geweest: A human being is part of the whole, called by us Universe , a part limited in space and time. Heexperiences himself; his thoughts and feelings assomething separate from the rest ; a kind of opticaldelusion of consciousness. The delusion is a kindof prison for us, restricting us to our personaldesires and to affection for a few persons nearestto us. Our task must be to free ourselves fromthis prison by widening our circle of compassionto embrace all living creatures and the whole ofnature in its beauty. Ethische vragen waren de aanleiding om tweetotaal verschillende wereldbeelden te schetsen dieook van invloed zullen zijn op medische en Childress (1989)14hebben vierprincipes van moderne biomedische ethiek gefor-muleerdte weten Autonomie van de pati nt, doeDr. VuykZiekenhuis Gooi NoordRijksstraatweg 11261 AN Blaricumgoed, doe geen kwaad en rechtvaardigheid.

5 Waarhet om gaat is dat we ondanks manifestos, statuten,werkgroepen en dergelijke, deze principes in onsdagelijks werk tot leven weons de mate waarin ethiek ons dagelijks handelenzou moeten sturen?Denk aan de vele vragen die betrekking hebben opbijvoorbeeld voorlichting, competentie, opleiding,complicaties, onderzoek, budget, relatie met medi-scheindustrie etc. Vragen die vari ren van is hetethisch om een operatie gehaast te doen? en ishet ethisch je beter voor te doen dan je bent? totvragen die opkomen bij bijvoorbeeld ,18,19,20,21 Vragen die duidelijk kunnenmaken in hoe verre principes als menselijkewaardigheid, eerlijkheid, kwaliteit en redelijkheidonder druk staan door onszelf en van buiten op-gelegde jaren moeite te hebben gedaan om mijzelftechnisch te ontwikkelen,wordt het mij steedsduidelijker dat vertrouwen de basis is van elkeinteractie tussen pati nt en dokter.

6 En vertrouwenis mi zeker niet alleen gestoeld op competentiemaar voor een belangrijk deel op betrouwbaar karakter is gevormd in, en eenpure uiting van, goede nieuws is dat ethiek te leren ,24 Datkarakter niet een gegeven is maar te vormen ente ontwikkelen ,25 Dat we met andere woordeneen keus hebben. Een keus die onlosmakelijk ver-bonden is met ,26 Verant-woordelijkheid om bewust te worden wat ethiekis22en om vervolgens het voorbeeld te geven. Ikhoop dat dit Commentaar een bijdrage kan leverenin dit J. Ethics in otolaryngology. Acta Otolaryngol 1981;3 Conley J. Have I performed the right operation? Head & Neck Surg. 1986; 112 Knudsen S, Bailey BbJ. Medical ethics rounds. In: Bailey(ed.), Head & Neck Surgery: - Otolaryngology. Philadelphia:Bailey (ed.)JB Lippincott, Philadelphia 1993, pp. ; Ward CM. Defining medical ethics. Br J Plast Surg 1993;46 Satouris E.

7 2000 Earthdance:Living systhems in Easwaran EE. Original Goodness. Petaluma: Nilgiri Press, ,A. The Bbrighter Sside of Hhuman Nnature:. Altruismand Eempathy in Eevery day Llife. New York: Basic books,USA MEP. Authentic Happiness. New York: Free Press, Ethics Committee of AAO-HNS. Chapter 14: Methodo-logies of Teaching. Otolaryngol Head Neck Surg 1996;115 Covey SR. Principle Ccentered Lleadership. New York:Simon and & Schuster, . New York Witteveen HJ. Soeffism and Economy. Deventer: AnkhHermes, S. The complete works of Swami Vivekananda[1962]. In: DeLuca D (ed.), Lessons in Classical Yoga. AnaheimHills: Namaste Books, A. Ideas and Opinions. New York: Random House, T L ,Childress J f .Principles of biomedical ethics,3RD ED New York:oxford university press ,198915. ?World Mmedical Aassociation. ;International Ccode ofMmedical Eethics. London:, WMA, Lister G.

8 Ethics in surgical practice. Plast Reconstr Surg1996;97 Tardy ME. Ethics and integrity in facial plastic surgery:iImperatives for the 21st century. Facial Plastic Surgery 1995;11: 111-115 . Strauss Ethical and social concerns in facial plastic sur-gical decision making. Plastic and Reconstructive ;72:; 5 DR. Ethics and the facial plastic surgeon. In: Papel(ed.), Facial Plastic and Reconstructive Surgery. Papel (ed.)New York: Thieme, 2002, pp. Siedman MD, Shapiro DP, Shirwany NA. Ethical issues forotolaryngology and surgery in the elderly. ENT Journal,1999;422 Frank ,Davidson, Ethical dilemmas in Hhead andneck cancer. Heaaed and Neck 1989; 22 Ethics Committee of AAO-HNS. Chapter 12: Obligations toPatient, Profession, Society, Family, and Self. OtolaryngolHead Neck Surg 1996;115 Covey SR. The Seven7 Habits of Highly Effective People:.Restoring the Character Ethics.

9 New York: Simon and &Schuster,. New York Paice E, Heard S, Moss F. How important are role models inmaking good doctors? Br Med J. 2002;325 The Bagavad Ggita for Ddaily Lliving. Volsume1, 2 and 3. Petaluma: Nilgiri Ppress, Petaluma. V. Man s Search for Meaning. New York: Touchstone, TIJDSCHR KNO-HEELK APRIL 2005; 11 (2)