ZASADY SELEKCJI OSOBNICZEJ I POPULACYJNEJ ZWIERZĄT …

1 Za cznik do uchwa y NR nr 57/2005 z dnia 22 lutego 2005 SELEKCJI OSOBNICZEJ I POPULACYJNEJ ZWIERZ T OWNYCH W POLSCE ORAZ ZASADY POST POWANIA PRZYOCENIE PRAWID OWO CI ODSTRZA UTekst jednolity z dnia 16 kwietnia 2009 r. Stan prawny na dzie 1 maja 2009 pZgodnie z ustaw Prawo owieckie z 1995 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 i Nr113, poz. 984 oraz z 2004 r. Nr 92, poz. 880; Nr 172, poz. 1802, Nr 173, poz. 1808) dozada Polskiego Zwi zku owieckiego nale y ustalanie kierunk w i zasad rozwoju owiectwa, zasad SELEKCJI POPULACYJNEJ i OSOBNICZEJ zwierz t ZASADY dotycz zwierzyny grubej i odnosz si do SELEKCJI OSOBNICZEJ ipopulacyjnej realizowanejw ustabilizowanych w owiskach o zachwianej strukturze mo e odbiega od prezentowanychzasad SELEKCJI POPULACYJNEJ , w okresie dochodzenia do ustabilizowania c nowoczesn gospodark owieck populacjami zwierz t ownych, nale ystale pami ta , e priorytetem w jej realizacji jest, zgodnie z Ustaw konieczno utrzymywania w a ciwej struktury p ciowej i wiekowej oraz liczebno ci populacji zwierzynydla zapewnienia r wnowagi ekosystem w oraz realizacji g wnych cel w gospodarczych wrolnictwie, le nictwie i c owieckie rejony hodowlane w 1997 r.

2 Zak adano wdro enie realizacjizasady wielkoobszarowego planowania owieckiego w gospodarce owieckiej. Z ca pewno ci zasada ta jest s uszna w odniesieniu do niekt rych gatunk w zwierzyny grubej,takich jak: jele , dzik czy o i w odniesieniu do nich nale y j wprowadzi do praktyki z wa nych zada jest r wnie przygotowanie i wdro enie systemuorganizacji i monitoringu gospodarki owieckiej w Polsce, kt re stanowi b d niezb dnyelement skutecznego wdra ania uchwalonych przez NR Zasad SELEKCJI POPULACYJNEJ iosobniczej zwierz t ownych .Niniejsze s zasadami, kt re po uzupe nieniu i uszczeg owieniu wposzczeg lnych okr gach PZ przez zespo y sk adaj ce si z przedstawicieli PZ ,wojewod w i dyrektor w RDLP, stanowi b d szczeg owe ZASADY dla ka dego okr guPZ w zakresie SELEKCJI POPULACYJNEJ i OSOBNICZEJ oraz kryteria odstrza u dla poszczeg lnychgatunk w zwierzyny y te powinny r wnie dokona analizy wieloletnich owieckich plan whodowlanych (W PH) i wytyczy g wne kierunki gospodarowania zwierzyn w ramachfunkcjonuj cych do 2007 r.

3 W PH. W przypadku zaistnienia takiej potrzeby zespo y tewyst pi do w a ciwych dyrektor w RDLP z wnioskami o dokonanie korekt W PH dlaposzczeg lnych obwod b powo ywania okr gowych komisji oceny prawid owo ci odstrza w samc wzwierzyny p owej i muflon w, zespo w oceniaj cych oraz szczeg owe ustalenia w sprawieoceny i znakowania trofe w ocenionych, okre li zarz dzenie Zarz du G wnego PZ ,podobnie jak udzia przedstawicieli PZ w zespo ach oceniaj cych w obwodachzarz dzanych przez ALP i dalej ZASADY SELEKCJI POPULACYJNEJ i OSOBNICZEJ zwierz t ownych odnosz si , jak zaznaczono wcze niej, do populacji ustabilizowanych. Ich ramypozwalaj na w miar nieskr powane korzystanie z nich, zar wno z punktu widzeniakryteri w SELEKCJI , jak i gospodarowania gatunkami zwierzyny grubej w konkretnych owiskach. Wymaga to jednak stworzenia sta ego monitoringu gospodarowania zwierzyn ijej jako ci OSOBNICZEJ .

4 Umo liwi to okre lenie jako ci populacji w kolejnych okresachstosowania zasad, a tym samym da podstaw do rzetelnej ich oceny w kolejnych dekadach. O Struktura p cipopulacji winna wynosi :1:1 do 1:1,5 na korzy kl pPrzyrost zrealizowanyNie powinien by ustalany na poziomie powy ej 20% wiosennego stanu populacji, kszta towa si na poziomie redniego przyrostu zrealizowanego. Proporcja tamo e by korygowana jedynie w przypadku dysponowania dla lokalnych populacjiszczeg owymi danymi o wielko ci realnego przyrostu w danym szczenieZa zag szczenie pozwalaj ce na prowadzenie w a ciwej gospodarki osiemprzyjmuje si zag szczenie wynosz ce ok. 5 osobnik w na 1000 ha powierzchni le nej ibagiennej rejonu pozyskaniawinna wynosi :a) w grupach p ciowo - wiekowych- byki - oko o 40 %- kl py - oko o 40 %- oszaki - do 20 %Przy strukturze p ci populacji na poziomie 1:1,5 nale y bezwzgl dnie zachowa r wnowag ilo ciow byk w i kl p w ) w klasie wieku byk wWyr nianie klas wieku, jak to ma miejsce np.

5 U jeleni, w przypadku osi jestnieuzasadnione ze wzgl du na brak wiarygodnych kryteri w morfologicznych i trudno ci wprecyzyjnym rozpoznaniu wieku byk w na podstawie sylwetki zwierz oceny prawid owo ci odstrza u byk w osiaPrzy ustalaniu kryteri w SELEKCJI u osi byk w bierze si pod uwag jedynie cechyporo a. osie byki selekcyjneOpis poro aOcena-szpicaki, szydlarze, wid aki i sz staki nieregularne-wszystkie regularne sz staki w typie badylarza oraz silniejszebadylarze z poro em sz staka na jednej tyce-p opatacze i opatacze oraz badylarze o poro u regularnympowy ej sz stakaOXXX3 osie byki owneOpis poro aOcena-silne badylarze powy ej regularnego sz staka oraz byki oporo u typu opataczaOUstalenia dodatkowe1. Odstrza byk w ownych nie powinien przekracza 5% puli odstrza owej byk w w skalirejonu hodowlanego oraz mo e by przyznawany jedynie w obwodach, gdzie osiewyst puj byki owne powinny by odstrzeliwane osobniki stare, w szczytowej fazie rozwojuporo kl p i oszak wPozyskanie kl p i oszak w nale y prowadzi w pierwszej kolejno ci poprzez odstrza sztuk chorych i cherlawych, o masie tuszy mniejszej ni przeci tna oraz kl p starych iprowadz cych s abe py prowadz ce bli ni ta oraz oszaki bli ni ta powinny by oszcz SZLACHETNYW populacjach ustabilizowanych nale y prowadzi gospodarowanie populacjamijelenia szlachetnego wed ug poni szych zasad i z uwzgl dnieniem podanych wska nik p ciPo dana struktura p ci powinna kszta towa si w przedziale od 1:1 do 1:1,5 nakorzy a.

6 Przyrost zrealizowanyW zale no ci od struktury p ci, presji drapie nik w, k usownictwa i innych czynnik wwp ywaj cych na ubytki, przyrost zrealizowany mo e kszta towa si w przedziale od 10 30% stanu wiosennego populacji. W uzasadnionych przypadkach np. straty wywo ane przezwilki, kl ski ywio owe, przyrost zrealizowany mo e wynosi mniej ni 10%.Zag szczenieZa optymalne zag szczenie, pozwalaj ce na prowadzenie w a ciwej gospodarkijeleniem, uwa a si zag szczenie wynosz ce 15 - 35 osobnik w na 1000 ha powierzchnile nej obwodu. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza si zag szczenie do50 osobnik w na 1000 ha powierzchni le nej pozyskaniaPlan odstrza u musi wynika z rzeczywistego stanu populacji i nie mo e by prostymprze o eniem wska nik w modelowych. W populacjach o zachwianej strukturze wiekowej, wgrupie jeleni byk w i przewadze osobnik w w I klasie, a tak sytuacj obserwujemyw wi kszo ci owisk w Polsce, nale y podj zdecydowane kroki prowadz ce do zmiany to nast pi poprzez ochron byk w prawid owo rozwijaj cych si w II klasiewieku oraz ograniczenie nadmiernego odstrza u w klasie w I klasie wieku niemo e w adnym przypadku przekracza 50% stanu jeleni byk w przeznaczonych doodstrza u w danym sezonie, a tym samym niedopuszczalnym jest, aby jelenie byki by yzamiennie realizowane w innych ni zaplanowane klasach wiekowych.

7 Jednocze nie nale ystwierdzi , e niezrealizowanie planu odstrza u w danym sezonie jeleni byk w nie powinnoskutkowa w najbli szych 3 - 5 latach sankcjami, o kt rych mowa w art. 30 ust. 1 ustawyPrawo zale no ci od aktualnego w danej populacji stanu struktury wiekowej w grupiejeleni byk w, nale y w najbli szych 3 5 latach obni y odstrza byk w nawet o 30%aktualnie realizowanego pozyskania, zarazem realizuj c odstrza w grupie a nadotychczasowym odstrzale a szczeg ln uwag nale y zwraca narozpoznanie ani lic wki i w adnym wypadku nie dokonywa jej odstrza pozyskania jelenia szlachetnego winna wynosi :a) w grupach p ciowo - wiekowych:- byki30 - 40%- anie40 - 50%- ciel tado 30%b) w klasach wieku byk w:- I klasa wieku(1 4 poro e, 2 5 rok ycia)30 - 50%- II klasa wieku(5 9 poro e, 6 10 rok ycia)30 - 50%- III klasa wieku(10 poro e i powy ej, 11 rok ycia i starsze)do 20% Kryteria oceny prawid owo ci odstrza u byk w jelenia szlachetnegoKlasawiekuPoro erok yciaOpis poro aOcenaI klasawieku1 poro e2rok ycia-szpicaki o d ugo ci tyk do 20 cm, tj.

8 Do redniejd ugo ci y ek-szpicaki o d ugo ci tyk powy ej 20 cm do 30 cm,tj. do 1,5 d ugo ci y ek-szpicaki o d ugo ci tyk powy ej 30 cm, ej 1,5 d ugo ci y ek oraz szpicaki o tykachrozwidlonych i koronne niezale nie od d ugo ciOXXX2 poro e3rok ycia- smaki nieregularne i poni ej tej formy,- smaki regularne,-byki powy ej regularnego smaka,OXXX3 i 4 poro e4 5rok ycia-wszystkie byki niekoronne,-wszystkie byki jednostronnie koronne,-wszystkie byki obustronnie koronneOXXXII klasawieku5 9 poro e6 10rok ycia-wszystkie byki niekoronne i jednostronniekoronne bez wzgl du na mas poro a orazobustronnie koronne o masie poro a poni ej 4,0kg (ustalonej dla okr gu),-byki obustronnie koronne o masie poro a od 4,0kg do 4,5 kg (ustalonej dla okr gu),-byki obustronnie koronne o masie poro apowy ej 4,5 kg (ustalonej dla okr gu) i wszystkiebyki obustronnie koronne klasawieku10 poro ei powy ej11rok yciai starsze-wszystkie byki niekoronne i jednostronniekoronne oraz obustronnie koronne o masieporo a poni ej 5,0 kg (ustalonej dla okr gu) orazprawid owo wykonany odstrza owny,-byki obustronnie koronne o masie poro apowy ej 5,0 kg (ustalonej dla okr gu) leczniemedalowe pozyskane na odstrza selekcyjny,-byki obustronnie koronne medalowe pozyskaneOX5na odstrza dodatkowe1.

9 Za byka ownego uznaje si byka w III klasie wieku (w 11 roku ycia i starszego)o prawid owo ukszta towanym poro u (obustronnie koronnego), o masie wie ca powy *.. kg (ustalonej dla okr gu).2. Za odnog uznaje si ka dy odrostek o d ugo ci powy ej 3 cm w I klasie wieku orazpowy ej 5 cm w II i III klasie Pozyskanie my kusa i szydlarza uznawane jest zawsze za odstrza prawid owy bezwzgl du na przyznan do odstrza u klas wieku i nie przyznaje si za nie punkt Podawana masa poro a jest mas brutto ( wieniec z czaszk , bez uchwy).Selekcja a i ciel a i ciel t nale y prowadzi poprzez odstrza sztuk o masie tuszymniejszej ni przeci tna w rejonie hodowlanym, a starych i p no urodzonych ciel t. Jakozasad nale y przyj , e strzelaj c ciel z chmary, nale y w pierwszej kolejno ci wybra sztuk najs absz . Je eli istnieje konieczno odstrza u ani i jej cielaka, to jako bezwzgl dn zasad nale y przyj , e w pierwszej kolejno ci strzelamy ciel a ewentualnie potem ani nigdy tu przedstawione odnosz si do gatunku, kt ry z punktu widzeniagospodarki owieckiej prowadzonej w Polsce ma znaczenie lokalne i praktycznie w chwiliobecnej odnosi si do jednej populacji wyst puj cej w okolicach Kadyn na terenieelbl skiego okr gu PZ.

10 W populacji tej zaleca si na bazie zgromadzonych wieloletnich do wiadcze prowadzi gospodarowanie jeleniem sika wg nast puj cych zasad:Struktura p ciwpopulacji winna wynosi :1:1 do 1:1,2 na korzy a Przyrost zrealizowany20-35 % wiosennego stanu populacjiStruktura pozyskaniawinna wynosi :a) w grupach p ciowo - wiekowych- byki do 40 %- anie do 50 %- ciel ta do 20 %b) w klasach wieku byk w- I klasa wieku - (1 - 3 poro e; 2 - 4 rok ycia) 30- 40 %- II klasa wieku - (4 poro e i wy ej; 5 rok ycia i starsze)- 60 70 %Kryteria oceny prawid owo ci odstrza u byk w jelenia sikaKlasawiekuPoro eOpis poro aOcenarok ycia6I klasawiekuI poro e2 rok ycia-szpicaki o tykach cienkich, ostro zako czonycho d ugo ci do 15 cm,-szpicaki o t po zako czonych tykach oraz szpicaki otykach ostro zako czonych o d ugo ci powy ej 15 poro e3 rok ycia-szydlarze i wid aki o tykach nie przekraczaj cych 15cm oraz wid aki o masie poro a do.