CZYTAM I ROZUMIEM - sportosporto.pl

1 CZYTAM I ROZUMIEM . Program naprawczy umiej tno ci czytania ze zrozumieniem uczni w w Zespole Szk Sportowych w Mys owicach. Opracowa y: mgr Urszula Go da mgr Monika Mol mgr Miros awa Stycze . MYS OWICE 2003. PODSTAWA PROGRAMOWA. Rozporz dzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kszta cenia og lnego w poszczeg lnych typach szk . I ETAP EDUKACYJNY. Klasy I III. KSZTA CENIE ZINTEGROWANE. Cele edukacyjne Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, w tym w szczeg lno ci: 1). umiej tno ci s u cych zdobywaniu wiedzy (czytania, pisania i liczenia), ( ). II ETAP EDUKACYJNY. Klasy IV VI. Cele edukacyjne: Wspomaganie umiej tno ci porozumiewania si uczni w i wprowadzania ich w wiat kultury, zw aszcza przez: 1). kszta cenie sprawno ci m wienia, s uchania, czytania i pisania w zr nicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych, 2).

2 Ujawnianie zainteresowa , mo liwo ci i potrzeb oraz j zykowych i czytelniczych umiej tno ci uczni w po to, aby wyznaczy stosowne dla nich cele, ( ). 3). rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej tno ci odbioru dzie literackich i innych test w kultury, tak e audiowizualnych, a przez nie przybli anie rozumienia cz owieka i wiata; wprowadzanie w tradycj kultury narodowej i europejskiej, ( ). Cel g wny: Umiej tno czytania g o nego i cichego ze zrozumieniem tekstu. Cele operacyjne: Ucze posiada umiej tno ci: Spostrzeganie obraz w graficznych. Wi zanie obraz w graficznych z wyobra eniami pozaj zykowymi, czyli zrozumienie znaczenia grupy przeczytanych s w. Pami tanie sensu przeczytanych wyraz w w czasie czytania nast pnej grupy wyraz w. Domy lanie si dalszego ci gu czytanego tekstu tj. przewidywanie i kojarzenie znacze w pewne ca o ci my lowe. Kontroli weryfikacji przewidywa.

3 Sprawnego rozpoznawania tekstu( opis, opowiadanie). Rozumienie tre ci rozpoznawanego tekstu. Szybkiego kojarzenia rozpoznawanych i rozumianych znak w d wi kowych d wi kami wiczenia narz d w artykulacyjnych w wyra nym ich odtwarzaniu. Regulacji tego odtwarzania poprzez modulacj , intonacj g osu, stosowanie pauz oraz odpowiedniego rytmu i oddechu we w a ciwym miejscu. Aby osi gn zamierzone cale program ten musi by realizowany na wszystkich przedmiotach. Poni ej zamieszczamy niekt re wiczenia kszta tuj ce umiej tno ci czytania g o nego i cichego ze zrozumieniem. Pami ta jednak nale y, i stopie trudno ci poszczeg lnych tekst w i obraz w powinno si dostosowa do indywidualnych mo liwo ci ucznia i poziomu kszta cenia. - uk adanie jak najwi kszej ilo ci pyta do danego tekstu. - zaznaczanie w a ciwej odpowiedzi (test wyboru). - dzielenie zwartego tekstu na wyrazy i zdania. - wype nianie druku wg podanej instrukcji.

4 - rozumienie informacji zawartych w r nego typu diagramach, mapach, rozk adach jazdy itp. - korzystanie z r nych r de informacji (s owniki, encyklopedie, multimedia). Kszta towanie umiej tno ci czytania ze zrozumieniem Struktura czynno ci czytania. Istota czytania ze zrozumieniem (jak nale y rozumie tekst). Rodzaje rozumienia tekst w (dos ownie i domy lnie). Rodzaje wicze przygotowuj cych do czytania ze zrozumieniem. Praca z tekstem. Nauka czytania jest jednym z najwa niejszych zada j zyka polskiego w klasach pocz tkowych. Czytanie jest procesem z o onym i dynamicznym, zale nym od poziomu funkcjonowania centralnego uk adu nerwowego oraz poziomu sprawno ci poszczeg lnych analizator w i zwi zk w zachodz cych mi dzy nimi. Na proces ten sk adaj si : zjawiska fizyczne zjawiska fizjologiczne zjawiska psychologiczne Na siatk wce oczu powstaj obrazy graficzne stanowi ce odbicie czytanego tekstu- mamy tu do czynienia ze zjawiskiem fizycznym.

5 Z chwil powstania takiego obrazu zaczyna si proces fizjologiczny, mianowicie przes anie nerwem wzrokowym obrazu jako impulsu do cz ci korowej analizatora wzrokowego, gdzie dokonuje si spostrze enie znak w graficznych, a wi c element ju psychiczny. Psychiczna strona procesu czytania w dalszym jego przebiegu polega na pobudzaniu proces w kojarzenia oraz interpretacji impuls w wzrokowych. Przy czytaniu g o nym proces ten wyd u a si . Nast puje transmisja impuls w z o rodk w wzrokowych w m zgu do o rodk w motorycznych mowy, a st d do odpowiednich narz d w artykulacyjnych. Pobudzenie tych narz d w prowadzi do wym wienia s w sk adaj cych si na odczytany tekst. Dynamika procesu czytania dotyczy mi dzy innymi ruch w ga ki ocznej. W toku czytania oko wykonuje trzy rodzaje ruch w: ruch post powy - od lewej strony ku prawej wzd u linii czytanego tekstu ruch zwrotny - od ko ca jednej linii tekstu do pocz tku linii nast pnej ruch wsteczny - umo liwia ponowny odbi r obrazu graficznego w przypadku pomy ki lub niezrozumienia czytanego tekstu Ruch oczu przy czytaniu nie jest r wnomierny, lecz dokonuje si skokami, kt re s.

6 Przedzielone pauzami. W a ciwe czytanie odbywa si w czasie tych pauz. Czas zu yty na pauzy ruchowe jest miernikiem bieg o ci w czytaniu: im przerwy spoczynkowe trwaj kr cej w ci gu ca ego czasu czytania, tym proces czytania jest szybszy, czytanie jest sprawniejsze. Tak wi c w sk ad procesu czytania wchodz trzy elementy: *wzrokowy (grafomat). * s uchowo - d wi kowy (fonemat) } wyobra enia j zykowe * znaczeniowy czyli logiczny - wyobra enia pozaj zykowe Dopiero te trzy elementy tworz struktur , b d c wynikiem dokonanej przez osob czytaj c . syntezy wyobra e j zykowych ( grafomatu z fonematem ) i pozaj zykowych (znaczenie, rozumienie wyrazu). Owa synteza wyobra e j zykowych i pozaj zykowych stanowi istot . procesu czytania. Elementy te dotycz tylko recepcji tzn. przyj cia, zrozumienia i nauczenia si tego, co autor usi owa przekaza nam w tek cie. Uwzgl dnienie tylko recepcji wiadczy o biernym potraktowaniu czytania.

7 Uczniowie powinni przyzwyczaja si do czytania tw rczego tzn. by z przeczytanego tekstu mogli wysuwa nowe idee, czerpa pomys y do nowej dzia alno ci, odkrywa problemy, dochodzi do nowych my li i uczu . Kr tko m wi c istot zrozumienia stanowi uchwycenie jego sensu, czyli tre ci. Mo e to by sens dos owny albo sens dodatkowy. Rozumienie tego co si czyta polega wi c na docieraniu my l . bezpo rednio do sytuacji i przedmiot w, do kt rych odnosi si tekst i na uzyskaniu swobody, w dalszym my lowym operowaniu nimi. Obecnie uwzgl dnia si wy sze stopnie rozumienia tekstu: interpretacj i czytanie krytyczne. Interpretacja polega na umiej tno ci wydobycia ukrytego znaczenia - "czytanie mi dzy wierszami", a wi c: mo liwo ci wyci gania wniosk w, rozwa a o przyczynach i skutkach, zastanawianie si nad tym co mia o miejsce pomi dzy poszczeg lnymi wydarzeniami, przewidywanie, co nast pi dalej, wyja nianie znaczenia wypowiedzi i przebiegu wydarze.

8 Czynienie por wna , identyfikacji, zamierze autora. Czytanie krytyczne obejmuje rozumienie dos owne oraz interpretacj . Czytaj cy ocenia jako , warto , wiarygodno tego, co czyta. Umiej tno rozpoznawania znak w graficznych i ich przek adanie na j zyk m wiony, to wa ne, ale niewystarczaj ce elementy czytania, bowiem w procesie czytania zasadnicz rol . odgrywa czynnik psychologiczny, czyli uchwycenie sensu i zrozumienie tre ci tekstu. Na proces czytania ze zrozumieniem sk ada si : spostrzeganie obraz w graficznych, wi zanie obraz w graficznych z wyobra eniami pozaj zykowymi, czyli zrozumienie znaczenia grupy przeczytanych s w, pami tanie sensu przeczytanych wyraz w, w czasie czytania nast pnej grupy s w, domy lanie si dalszego ci gu czytanego tekstu tj. przewidywanie, kojarzenie znacze w pewne ca o ci my lowe, kontrola- weryfikacja przewidywa . Tak, wi c istot czytania ze zrozumieniem jest kojarzenie obraz w i ich fonetycznych odpowiednik w tj.

9 Wyobra e j zykowych (przy g o nym czytaniu) lub samych obraz w graficznych (przy czytaniu cichym) z odpowiadaj cymi im znaczeniami. Zrozumienie tekstu zale y od kilku czynnik w, a przede wszystkim od wprawy w czytaniu, budowy zda , stylu autora czytanego tekstu. Do zrozumienia tekstu uczniowie musz by odpowiednio przygotowani pod wzgl dem techniki czytania, j zykowym i rzeczowym. Przygotowanie techniczne polega na zdobyciu dostatecznej wprawy w czytaniu. Przygotowanie j zykowe dotyczy znajomo ci znacze s w, wyra e i zwrot w tj. posiadania znajomo ci s ownictwa zawartego w tek cie. Przygotowanie rzeczowe obejmuje opanowanie wiadomo ci niezb dnych do zrozumienia czytanego tekstu. Kszta towanie umiej tno ci cichego czytania obejmuje czynno ci dydaktyczne maj ce na celu umo liwianie uczniom: opanowanie techniki sprawnego rozpoznawania tekstu, rozumienie tre ci rozpoznawanego tekstu.

10 Natomiast przy kszta towaniu umiej tno ci g o nego czytania wymaga si dodatkowo: szybszego kojarzenia rozpoznawanych i rozumianych znak w z d wi kami, wiczenia narz d w artykulacyjnych w wyra nym ich odtwarzaniu, regulacji tego odtwarzania po przez modulacj intonacj g osu, stosowanie pauz (gramatycznych, logicznych i psychologicznych) oraz odpowiedniego rytmu i oddechu we w a ciwym miejscu. Ciche czytanie ze zrozumieniem mo liwe jest tylko na pod o u lad w i zwi zk w wytworzonym w czytaniu g o nym. Przy cichym czytaniu ucze nie ma kontroli s uchowej nad czytanym tekstem ujmuje tre wyrazu jedynie za po rednictwem analizatora wzrokowego. Czytanie to stosowane na tekstach nie opanowanych w czytaniu g o nym nie daje efektu, a nawet zniech ca dziecko do czytania. Cz zdania albo poszczeg lne s owa w zdaniu nie opanowane w czytaniu g o nym przeszkadzaj dziecku w uchwyceniu tre ci tekstu czytanego po cichu.