DOCENTENHANDLEIDING GROEP 5-6

1 DOCENTENHANDLEIDINGGROEP is al jaren d kinderwebsite van de Neder-landse waterschappen. Het bekende stripfiguurtje Droppie Water daagt kinderen uit om kennis te maken met alles wat speelt rondom water. De nieuwe lesmodule Droppie Water in de klas is een aan-vulling op deze site. U kunt vanuit de site doorklikken naar het lesmateriaal. Docenten van GROEP 5 en 6 kunnen hiermee aan de slag tijdens de lessen en activiteiten op school. In 2013 en 2014 volgen ook lesmodules specifiek voor de andere groepen. De Nederlandse waterschappen willen met deze lesmodule het leren over water Droppie Water in de klas leert kinderen respectvol om te gaan met water. Ze leren dat schoon water belangrijk is, over het belang van waterbeheer en over het leven van mens, dier en plant in, op en aan het water. Watereducatie heeft het doel om het waterbewustzijn van jongeren te vergroten en waterbewust gedrag te lesmateriaal is geschikt voor GROEP 5 en 6 van het basisonderwijs.

2 Droppie Water in de klas behandelt de volgende thema s: Wat is water Water door buizen Waterkringloop Water leeft Veilig water Schoonmaken van rioolwater Wat is een waterschapHet lesmateriaal bestaat uit een digitaal gedeelte op de website met zeven klikplaten voor het digibord. Elke klikplaat behandelt een waterthema. Bij de klikplaten horen lesbladen die u kunt downloaden met verwerkingsopdrachten en proefjes voor in de klas of thuis. AAnsluiting kerndoelen en wAtereducAtieDe weblessen zijn deels een vervanging, verdieping of aanvulling op de bestaande lesstof voor aardrijkskunde of natuur. De volgende kerndoelen komen in de lessen terug: Kerndoel 39: De leerlingen leren met zorg om te gaan met het milieu. Kerndoel 42: De leerlingen leren onderzoek doen aan materialen en natuurkundige verschijnselen, zoals licht, geluid, elektriciteit, kracht, magnetisme en temperatuur. Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind.

3 Kerndoel 48: Kinderen leren over de maatregelen die in Nederland genomen worden/werden om bewoning van door water bedreigde gebieden mogelijk te mATERIAALDOELGROEP EN AANsLuITING ONDERwIjs De digitale lesmodule Droppie Water in de klas bestaat uit de volgende onderdelen: DOCENTENHANDLEIDING Klikplaten voor digibord over zeven waterthema s Verdieping door aanklikbare elementen op de klikplaten (filmpjes, teksten of geluidsfragmenten). Lesblad per thema met verwerkingsopdrachten en proefjes (pdf) Beeldbank Verklarende woordenlijst Quiz Game Water Meester Regionaal gedeelte met doorklik-mogelijkheid naar het eigen waterschap OPbOuw De digitale lesmodule heeft bovenin een navigatiebalk waarmee u snel tussen de verschillende onderdelen kunt switchen. De navigatiebalk zorgt er ook voor dat in n oogopslag te zien is uit welke onderdelen de module bestaat. Daarnaast heeft elk thema zijn eigen startscherm met zICHT IN HET LEsmATERIAAL DOCENTENHANDLEIDINGGROEP 5-62onderwerpen uit de leerlijnIn de lesmodule Droppie Water in de klas komen de volgende onderwerpen uit de Leerlijn Water aan bod: wat is water, waar is water, waterleven, waterkwaliteit, watergebruik en Nederland Waterland ( ).

4 U vindt in de lesmodule ook een overzicht van de bestaande lesmethoden en de waterbegrippen die daarin aan de orde komen. introductie: klikplAAt (10 minuten per themA)De interactieve praat- of klikplaten dienen als klassikale introductie op het lesonderwerp. U kunt ze gebruiken om de voorkennis van de leerlingen te activeren. Aan de hand van de praatplaat leidt u het onderwerp in en kunt u met de leerlingen praten over wat ze zien. Verdieping: AAnklikbAre elementen (20 minuten)Leerlingen kunnen om beurten elementen op het scherm aanklikken, waardoor een tekstje, filmpje of geluidsfragment verschijnt. Met deze bouwstenen stelt u uw eigen les samen. Aan de hand van de aanklikbare elementen kunt u de kinderen gerichte en interactieve vragen stellen. lesblAden Bij elke klikplaat hoort een lesblad en een onderzoeksblad. Die kunt u als pdf downloaden en de leerlingen in groepjes laten maken of als huiswerk inzetten. Op de lesbladen staan verwerkende opdrachten en proefjes voor in de klas of thuis.

5 Droppie Water stuurt de kinderen op onderzoek uit, stelt vragen of laat ze opdrachten uitvoeren. curriculumVoorstel wAtereducAtieDe inhoud van Droppie Water in de klas sluit aan bij het Curriculumvoorstel Watereducatie voor het basisonderwijs. Dit voorstel is ontwikkeld door het nationaal expertise- centrum SLO en de Stuurgroep Watereducatie. Dit voorstel dient als basis voor toetsing vanuit het Cito en onderscheidt deze drie modules: Domein A: Water en leven Domein B: Watervoorziening en gebruik. Domein C: Waterveiligheid en beschermingHet SLO heeft deze educatie uitgewerkt in houdingen, vaardigheden en kennis. Deze indeling komt ook terug in de digitale lesmodule ( -> Leerplan watereducatie). QuizBij elke klikplaat hoort een themaquiz voor op het digibord, waarmee u per thema het kennisniveau van de GROEP kunt testen. Dat kan zowel aan het begin van de lessen als na afloop. Op die manier wordt ook duidelijk wat de kinderen tijdens de lessen hebben geleerd.

6 Bovendien is het een aantrekkelijke manier om met de klas de oefenstof nog eens na te lopen. Er is ook een eindquiz, waarin alle onderwerpen in n quiz voorbij komen. eigen omgeVingVoor kinderen en scholen is de relatie met de directe omgeving altijd belangrijk. Op de site vindt u bij het thema Wat is een waterschap de knop Kies een waterschap. Zo komt u bij relevante pagina s van uw eigen waterschap terecht, zoals informatie over excursies, gastlessen, een interactieve kaart of regionale lesbrieven. De leerlingen vinden hier ook informatie over eigen stuwen, gemalen en dijken. gAme wAter meesterBij de digitale lesmodule hoort ook de game Water Meester waarbij de leerlingen aan de slag gaan met het beheer van water. DOELGROEP EN AANsLuITING ONDERwIjsLEsbEsCHRIjvING DOCENTENHANDLEIDINGGROEP 5-63De docent voert aan de hand van de klikplaat op het digibord een introducerend gesprek met de leerlingen over water in hun omgeving.

7 Zo activeert de docent de voorken-nis van de leerlingen. Als verdieping op het onderwerp klikken de leerlingen om beurten een klikpunt aan. Verdeel de klas in kleine groepjes. Elk groepje krijgt een lesblad en onderzoeksblad met opdrachtjes. Die vari ren van invulopdrachten, kennisvragen, zet in de juiste volgorde Bespreek samen met de klas de opdrachten en vragen. Test met de klas hun waterkennis! Laat de leerlingen zelf hun score bijhouden, zodat ze kunnen vergelijken. Bij elk thema U kunt de lessen uiteraard uitbreiden met een bezoek aan een waterschap in de buurt of een excursie. Kijk daarvoor op het regionale gedeelte via Wat is een waterschap?. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om de leerlingen een werkstuk of presentatie te laten maken. Ze kunnen hiervoor gebruik maken van de beeldbank en de woordenlijst. Ook bieden de meeste regionale waterschappen vaak gratis presentatiematerialen aan voor spreekbeurten en werkstuk-ken, zoals de stripboekjes, posters en kunt u bij veel NME centra onderzoeksmaterialen lenen, bijvoorbeeld om proefjes buiten mee te doen.

8 Wat is water eigenlijk? Hoe smaakt het? Hoe ziet het er uit? Waar gebruik je water voor? Wat kun je allemaal doen met water? Wat zou er gebeuren als je geen water meer had?Bijvoorbeeld: Filmpje Zuiderzee over zoet en zout water Proefje Sterk water via link Diverse tekstjes en illustraties via klikpuntentot krantenberichten en creatieve verwerkingsopdrachten. Bij elk lesblad hoort een thematoets, om de opgedane kennis te toetsen. hoort een Themaquiz. Aan het einde kunt u de Eindquiz doen met vragen over alle thema s. nieuwe mediAVindt u het leuk om de leerlingen ook aan de slag te laten gaan met nieuwe media? Wijs ze dan op Prezi voor het maken van een interactieve presentatie of Glogster voor het maken van een collage of poster. Ook Google Maps is een mooie toepassing om de eigen omgeving in kaart te brengen. Laat de leerlingen foto s maken van stuwen, gemalen en dijken in de buurt en laat ze deze met pins op de kaart van Google Maps zetten.

9 INTRODuCTIEGEsPREk (10 mINuTEN)AANkLIkbARE ELEmENTEN OP kLIkPLAAT (20 mIN uTEN)LEsbLADEN mET vERwERkINGsOPDRACHTEN (30 mIN uTEN)NAbEsPREkING OPDRACHTEN wERkbLAD (10 mIN uTEN)THEmA/E INDQuIzAANvuLLENDE LEssuGGEsTIEs VOORBEELDLES WAT IS WATER?DOCENTENHANDLEIDINGGROEP 5-64houding Leerling ontwikkelt nieuwsgierige houding naar water. VAArdigheden Leerling kan informatie opzoeken over de rol van water in het leven van mensen Leerling kan verschil tussen zoet en zout water aanwijzen (in eigen omgeving) Leerling voert een proef uit om de eigenschap drijven/zinken te Leerling weet dat de mens afhankelijk is van water Leerling weet dat water in drie verschillende vormen voorkomt: waterdamp, ijs, vloeibaar water Leerling weet dat water belangrijk is voor gezondheid van zichzelf en anderen Leerling kent een aantal verschijningsvormen en eigenschappen van water, zoals oplosbaarheid, drijven en zinken. onderwerpen Zoet en zout water Verdwijntruc: oplossen in water, proefje thee Water, ijs en waterdamp Overal is water Drijven en zinken Sterk waterwAT I s wATER?

10 LEERDOELEN PER PRAATPLAAT INHOuD LEsmODuLE: DOmEIN wATER EN LEvENprAAtplAAt wAt is wAter onderwerpen Afvalwater tips Waterverbruik, water uit de kraan Afvalwater of rioolwater Drinkwatertips (zuinig doen) Regenwater en het riool Drinkwater WaterketenwATER DOOR buIzEN houding Leerling denkt na over watergebruik en waterverspilling Leerling ziet in dat hij zelf kan bijdragen aan verantwoord watergebruik. VAArdigheden Leerling kan bijhouden en rapporteren hoeveel water hij gebruikt en waarvoor Leerling kan een standpunt en houding innemen over watergebruik Leerling kan standpunten met anderen communiceren en eventueel bijstellen. kennis Leerling weet dat niet iedereen de beschikking heeft over schoon water Leerling kan kort de waterketen uitleggen (drinkwater, riool, rwzi, natuur, drinkwater via drinkwaterbedrijf) Leerling weet waar hij/zijzelf water voor gebruikt (huishouden, recreatie). INHOuD LEsmODuLE: DOmEIN wATERvOORzIENING EN GEbRuIkprAAtplAAt wAter door buizen DOCENTENHANDLEIDINGGROEP 5-65onderwerpen Grondwater Sloten, beken, meren en kanalen Rivier en zee Verdamping en neerslag Stuwen Polder Gemalen Sluizen Waterplezier / veilig zwemwater Onderhoud / schoonhouden van sloten, beken, kanalen Kringloop / water in de luchtwATERkRINGLOOP houding Leerling ontwikkelt nieuwsgierige en respectvolle houding naar de Leerling kan informatie opzoeken over de verschillende hulpmiddelen bij waterbeheer (stuwen, sluizen, gemalen, polders, sloten).