InterActie ET2012 - die Keure

1 InterActieET2012methode fysica41die K eureAuteursLeo Van EchelpoelMathieu DejaegerMieke De CockGilles MertensAnke Van RoyOpmaak en lay-outdie KeureDrukdie KeureTekeningendie Keure CartoonsJan HeylenFoto s BIVVdie KeureLeo Van EchelpoelNasaNissanNuonPhilipsShuttersto ckUitgeverij : 978 90 4860 845 : D/2013/0147/058 Bestelnr.: 90 707 3531 NUR: 126 Copyright by die Keure , BruggeVerantwoordelijke uitgever: die Keure nv, Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge - Brugge uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de part of this book may be reproduced in any form by print, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

2 Verhuur van dit boek is niet toegelaten zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever heeft naar best vermogen getracht de publicatierechten volgens de wettelijke bepalingen te regelen. Zij die niettemin menen nog aanspraken te kunnen doen gelden, kunnen dat aan de uitgever kenbaar 41 is een methode fysica bestemd voor het vierde jaar van het ASO (zonder component wetenschappen) en gebaseerd op de eindtermen en leerplannen fysica van het methode omvat: dit leerboek met gegevenskaart een lerarenpakket met uitgewerkte oplossingen van de oefeningen, didactische tips, experimenten en het digitale bordboek de website voor online ondersteuningDe vele concrete voorbeelden uit de hedendaagse leefwereld, een duidelijke structuur metafgelijnde definities en eigenschappen en vele foto s en figuren met een functioneel kleurgebruikzorgen mee voor een gemotiveerd en effici nt leerproces.

3 Daarbij worden volgende pictogrammen gebruikt:ONDERZOEKSVRAAG Onderzoeksvraag waarbij je onder begeleiding van je leerkracht een antwoord op zoekt. Zo leer je on-derzoeken! Tegelijk zul je door te onderzoeken ook heel wat leren! Het handje wijst op een definitie, een wet, een eigenschap .. oefening Verwijst naar een uitgewerkte oefening. Naast deze voorbeeldoefeningen vind je 260 oefeningen en opgaven, telkens ingedeeld in twee reeksen: REEKS 1 zijn eenvoudige oefeningen in volgorde van de leerstof; REEKS 2 bevat wat moeilijkere opgaven die bovendien in willekeurige volgorde staan.

4 Achterin het boek vind je de oplossingen van de oefeningen van de reeksen het rendement 100 % dan is alle verbruikte energie nuttig en is er geen het rendement 0 % dan wordt geen nuttige energie geproduceerd. De groene tekst in de marge geeft extra informatie, bijkomende vragen, valkuilen waar je moet op letten ..FLASH Een FLASH is een stukje leestekst, dat de geziene leerstof in een ruimer kader plaatst of een verras-sende toepassing op de geziene leerstof ] Arbeid, energie en vermogenRendement van een gloeilampEen gloeilamp van 25 W produceert in 1 h een hoeveelheid lichtenergie gelijk aan 4,5 kJ.

5 Bereken het rendement van de rendement is = Enuttig_____Everbruikt De nuttige energie die verkregen wordt is de 1 h is de nuttige verkregen energie Enuttig = 4,5 kJ = 4,5 103 J (1)Het vermogen van de lamp is 25 W (= 25 J/s). Op 1 s verbruikt de lamp dus 25 J 1 h ( = 3600 s) is dat 3600 x 25 J = 90 103 JDe verbruikte energie in 1 h is Everbruikt = 90 103 J (2)(1) en (2) invullen in de formule voor het rendement geeft = Enuttig_____Everbruikt = 4,5 103 J_____90 103 J = 0,050 = 5,0____100 = 5,0 %WAT JE NA DIT DEEL MOET KENNEN EN items omschrijven, illustreren met voorbeelden en toepassen in oefeningen en denkvragen: ARBEID: voorwaarden, definitie, eenheid, grafische bepaling, arbeid bij een veer ENERGIE.

6 Definitie, eenheid, soorten, formules voor kinetische, potenti le zwaarteveld- en potenti le elastische energie BEHOUD VAN ENERGIE: energieomzetting en overdracht, verband tussen arbeid en energie, behoud van mechanische energie, behoud van energie VERMOGEN EN RENDEMENT: definitie, eenheid. 3213/05/13 06:22 Voor de oefeningenreeks vind je een lijstje met wat je moet kennen en kunnen na dat Op de website vind je links en materiaal die je ondersteuning geven bij de geziene boek werd samengesteld met veel tijd, energie en zorg. Toch is het mogelijk dat je vragen,opmerkingen of suggesties hebt.

7 Via de website kun je in dat geval contact opnemen met de uitgeverij. Hoofdstuk 1 ARBEID Wanneer wordt arbeid verricht? 6 Definitie van arbeid 8 Grafische bepaling van arbeid 10 Arbeid bij vervorming van een veer 11 Hoofdstuk 2 ENERGIE Wat is energie? 12 Energievormen 13 Energieformules 14 Inhoud Hoofdstuk 3 BEHOUD VAN ENERGIE Energieomzetting en -overdracht 20 Behoud van mechanische energie 22 Behoud van energie 24 Voorbeeldoefening 26 Hoofdstuk 4 VERMOGEN EN RENDEMENT Vermogen 27 Rendement 28 Voorbeeldoefeningen 29 Hoofdstuk 5 OEFENINGEN 31 Deel 1 Arbeid, energie en vermogenWanneer wordt arbeid verricht?

8 Het dagelijkse leven heeft het begrip arbeid te maken met moeite doen, een inspanning leveren .. Dat begrip is niet nauwkeurig omschreven en niet zomaar te meten: wie levert het meeste arbeid, een arbeider die bandwerk verricht, een wielrenner in een rit in de Ronde van Frankrijk of een chirurg tijdens een zware operatie?ar beid (de); m 1 moeite, inspanning van geestelijke of lichamelijke aard; beroepsbezigheid: aan de ~ gaan 2 (nat) de uitwerking van een krachtIn de fysica is arbeid zeer nauwkeurig gedefinieerd:Er wordt arbeid verricht op een systeem als er1) een kracht op het systeem werkt 2) n het systeem een verplaatsing uitvoertWe bekijken een aantal situaties en onderzoeken of er arbeid geleverd wagen verder Ja, spierkracht verricht arbeid op de gewichtheffer houdt een halter in rust boven zijn Ja, spierkracht verricht geen arbeid op de halter.

9 DefinitieArbeid17 Meestal werken op een systeem verschillende krachten, zoals bij de lift. Naast de motorkracht werkt ook de zwaartekracht op de lift. De zwaartekracht verricht ook arbeid op de lift! Een vrachtwagen Ja, remkracht verricht arbeid op de valschermspringer in vrije Ja, zwaartekracht verricht arbeid op de lift gaat naar Ja, de kracht van de motorkracht verricht arbeid op de rekt een veer Ja, de Ja, want de veer wordt spierkracht verricht arbeid op de is nodig om een kracht arbeid te laten verrichten!Arbeid8 ] Arbeid, energie en vermogenIn het zesde jaar leer je de algemene definitie van van Constante kracht evenwijdig met de verplaatsingAls een tractor een boom versleept, verricht hij arbeid op die boom, want er werkt een kracht op die boom en er is een verplaatsing.

10 Ook al kun je die arbeid nog niet berekenen, je voelt wel aan dat - hoe groter de last is, hoe meer arbeid verricht wordt;- hoe verder de last getrokken wordt, hoe meer arbeid verricht blijkt ook uit de definitie:De arbeid W die een kracht rF verricht op een systeem dat een verplaatsing x ondergaat, isW = + F | x|als de kracht en de verplaatsing dezelfde zin hebben. rFverplaatsingW = - F | x|als de kracht en de verplaatsingeen tegengestelde zin hebben. rFverplaatsingBespreking van de formule:- De definitie geldt enkel voor rechtlijnige verplaatsingen als de kracht constant is en evenwijdig met de verplaatsing - x kan positief of negatief zijn.