ON

1 JAARLIJKS RAPPORT VAN DE ONDERWIJSINSPECTIE 20172017 JAARLIJKS RAPPORT VAN DE ONDERWIJSINSPECTIEONDERWIJSSPIEGELEDITIE 2017 ONDERWIJSSPIEGEL[ 2 ]COLOFONS amenstelling:Vlaams Ministerie van Onderwijs en VormingOnderwijsinspectieProductco rdinatie:Vlaams Ministerie van Onderwijs en VormingAfdeling CommunicatieVerantwoordelijke uitgever:Lieven Viaene, inspecteur-generaalKoning Albert II-laan 15, 1210 BrusselGrafische vormgeving:Vlaams Ministerie van Onderwijs en VormingAfdeling CommunicatieYasmina Yahiaoui (naar een concept van Heidi Reyniers Red Spot bvba)Drukwerk:Drukkerij TriakonFoto s:ThinkstockWettelijk depot:D/2017/3241/72 Copyright: Niets uit deze publicatie mag worden gekopieerd of op een andere wijze worden verspreid zonder bronvermelding.[ 3 ]INHOUDSTAFELV oorwoord 41. Doorlichtingen 8 Doorlichtingen en adviezen 8 Van vooronderzoek tot advies 8 Onderwijsdoelstellingen in de doorlichtingsfocus 12 Procesvariabelen in de doorlichtingsfocus 43 Erkenningsvoorwaarde bewoonbaarheid, veiligheid en hygi ne 47 Opvolgingsdoorlichtingen en adviezen 48 Paritaire colleges 492.

2 Onderzoeken in de kijker 53 Frans in het gewoon basisonderwijs: van het vullen van een vat naar het ontsteken van een vlam? 53 De pool moderne talen: een flinke weg is afgelegd 89 Een onderzoek naar de kwaliteit van het type 6 en 7 in het buitengewoon basisonderwijs 107 3. Enkele andere opdrachten van de onderwijsinspectie 121 Overzicht van andere opdrachten 121 Een verkennend onderzoek naar de implementatie van het M-decreet in decentra voor leerlingenbegeleiding 122 Twee jaar CLIL in het Vlaams secundair onderwijs: een evaluatie 130 Tijdelijke projecten deeltijds kunstonderwijs: een stand van zaken 134 4. Een blik op de toekomst 138 Mijn school is OK! Het referentiekader voor Onderwijskwaliteit 138[ 4 ]Beste lezer,Voor jou ligt de Onderwijsspiegel van 2017.

3 Zoals artikel 34 van het kwaliteitsdecreet van 8 mei 2009 vraagt, rapporteren we hierin over de resultaten van de doorlichtingen van het schooljaar 2015-2016 en brengen we verslag uit over een aantal thematische onderzoeken die de onderwijsinspectie uitvoerde in datzelfde 1De Onderwijsspiegel start met de resultaten van de doorlichtingen, onze kernopdracht. Per onderwijsniveau geven we een overzicht van de uitgebrachte adviezen. We informeren ook over de mate waarin scholen/centra de onderwijsdoelen bereiken met hun leerlingen. Dit doen we op basis van ons onderzoek van leergebieden, studierichtingen, opleidingen, vakken .. Globaal krijgt 50% van de scholen/centra een gunstig advies, 46% krijgt een beperkt gunstig advies. Uitzonderlijk geeft de onderwijsinspectie een ongunstig advies (dit school-jaar in 4% van de gevallen).

4 Dat de kwaliteitszorg binnen scholen nog niet altijd voldoende doordringt tot op de klasvloer, stelden we ook de voorgaande jaren vast. Voor het dbso zien we een kentering: de kwaliteit van de basisvorming gaat er merkbaar op vooruit. Dit dankzij een vruchtbare samenwerking met de pedagogische begeleidingsdiensten, gefocust op een meer doelgerichte 2 Het onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs aan kinderen met een visuele of auditieve1 beperking geeft een schouderklopje aan de schoolteams voor het actief betrekken van de ouders bij het bepalen van de opvoedings- en onderwijsbehoeften van de leerlingen. Dankzij een brede en verfijnde beeldvorming bieden de scholen de leerlingen een aanbod op maat. Op het vlak van het functioneel gebruik van doelenkaders is er nog verbetering mogelijk en leeft de vraag naar meer ondersteuning door de pedagogische begeleidings-diensten en de overheid.

5 Het onderzoek wijst op de nood aan meer expertisedeling binnen en tussen scholen. De groeiende verbindingen op leerling-, leraar- en schoolniveau tussen gewoon en buitengewoon onderwijs nopen onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs Frans in het basisonderwijs wijst op het belang van het aanwakkeren en het behouden van het enthousiasme bij de leerlingen als ze een nieuwe taal leren. Dit ge-beurt het best via een communicatieve en activerende aanpak. Het implementatieproces van de hernieuwde eindtermen is nog in volle ontwikkeling. Het aanleren van grammatica en woordenschat gebeurt in ongeveer de helft van de onderzochte scholen nog te weinig ter ondersteuning van de ontwikkeling van de commu-nicatieve vaardigheden van de leerlingen. Samenwerking en dialoog tussen basis- en secundair onderwijs is 1 Of een spraak- of taalontwikkelingsstoornis (STOS).

6 [ 5 ]nodig zodat de wederzijdse verwachtingen correct op elkaar afgestemd raken en de voorziene continu teit in de eindtermen in de praktijk vorm is al een hele weg afgelegd op het vlak van de implementatie van de nieuwe eindtermen en specifieke eindtermen in de studierichtingen met pool moderne talen van de derde graad aso. De liefde van de leraren voor de taal en de cultuur wakkert de motivatie aan van de leerlingen om vlot te leren communiceren in het Engels en het Frans met een rijk en genuanceerd taalgebruik. De uitdaging situeert zich in het taalover-schrijdend uitwerken van een coherente visie op de realisatie van de specifieke eindtermen om de leerlingen te helpen een meer diepgaand inzicht te verwerven in taal vanuit wetenschappelijke referentiekaders uit de taalwetenschap, de communicatiewetenschap en de 3 Deel 3 van de Onderwijsspiegel biedt een overzicht van de andere opdrachten van de onderwijsinspectie.

7 We zoomen in op het onderzoek content and language integrated learning (CLIL) in het secundair onderwijs, het onderzoek tijdelijke projecten in het deeltijds kunstonderwijs en het verkennend onderzoek naar de imple-mentatie van het M-decreet in de centra voor CLIL-onderzoek licht toe hoe de synergie op beleidsniveau tussen overheid, pedagogische begeleidings-diensten, hoger onderwijs en scholen tot visieontwikkeling, professionaliteit en enthousiasme op de werk-vloer leidt. Door deze innovatieve werkvorm boeken de leerlingen meer leerwinst voor de vreemde taal zon-der hun slaagkansen voor het zaakvak onder druk te zetten. CLIL-onderwijs kan een hefboom zijn om met het lerarenteam samen te werken aan taalgericht vakonderwijs in alle vakken. Het onderzoek over innovatieve projecten in het deeltijds kunstonderwijs wijst uit dat deze projecten over het algemeen leemtes in het aanbod invullen en nieuwe doelgroepen weten te bereiken.

8 Academies leggen hiervoor veel enthousiasme en engagement aan de dag. De meeste tijdelijke projecten beantwoorden aan een maatschappelijke vraag, waardoor een opname in het reguliere aanbod verantwoord is. De tijdelijke projecten leveren waardevolle informatie op voor de uitrol van het niveaudecreet deeltijds kunstonderwijs, bijvoorbeeld over hoe de samenwerking tussen het deeltijds kunstonderwijs en het basisonderwijs structureel verankerd kan worden en zo expertise gedeeld en andere doelgroepen bereikt. Het verkennend onderzoek naar de implementatie van het M-decreet in de centra voor leerlingenbegeleiding legt de nood bloot aan samenwerking tussen scholen, centra voor leerlingenbegeleiding en pedagogische begeleidingsdiensten. Het effectief ondersteunen van leraren in het kader van de basiszorg en de verhoogde zorg verdient meer aandacht.

9 [ 6 ]Deel 4In deel 4 werpen we een blik op de toekomst en presenteren we het OK. Dit referentiekader voor Onderwijs-kwaliteit kwam tot stand op basis van wetenschappelijk onderzoek en in samenwerking met alle betrokkenen. OK, de naam van het kader, is bedoeld als blijk van waardering voor het enthousiasme van opvalt doorheen de verschillende onderzoeken is het enthousiasme waarmee scholen, lerarenteams en andere betrokkenen samen aan de slag gaan om de onderwijskwaliteit te verbeteren, tot op de klasvloer. Een enthousiasme dat vruchten afwerpt!Een recent OESO-rapport2 wijst op het belang van dialoog en afstemming tussen de verschillende actoren van ons complexe onderwijslandschap (ook niet-traditionele belanghebbenden zoals leraren, leerlingen en ouders) om een optimale onderwijskwaliteit, tot in het kernproces, te realiseren.

10 Een doelgerichte aanpak die inspeelt op de behoeften van de leerling en het hierbij betrekken van de ouders zijn nog belangrijke aan-dachtspunten binnen het handelingsgericht werken, zo leert recent wetenschappelijk onderzoek ons3. Ook eerder onderzoek van de onderwijsinspectie wijst op het belang van doelgerichtheid en betrokkenheid4 om het schoolbeleid en de klaspraktijk vorm te geven. Mijn school is OK! Het referentiekader voor onderwijskwaliteit zet de leerling centraal. We hopen dat het OK bijdraagt tot een intensievere en doelgerichte samenwerking tussen alle actoren die meewerken aan de onderwijskwaliteit: lerenden, ouders, schoolteams, schoolbesturen, ondersteunende partners, pedagogische begeleiders, lerarenopleiders, onderwijsinspecteurs en de lokale Rouw, R. et al. (2016), United in Diversity: A Complexity Perspective on the Role of Attainment Targets in Quality Assurance in Flan-ders , OECD Education Working Papers, No.