PRACA DYPLOMOWA - cdko.edu.pl

1 DOSKONALENIA KADR O WIATOWYCH. 27-200 STARACHOWICE ul. Krywki 18. Tel/fax: //041/ 2740630 e-mail: Plac wka akredytowana Decyzja wi tokrzyskiego Kuratora O wiaty w Kielcach z dnia 24 czerwca 2005r. Kurs kwalifikacyjny: ORGANIZACJA I ZARZ DZANIE O WIAT . Marta Dobrowolska Weso owska PRACA DYPLOMOWA . Zarz dzanie przez motywowanie motywuj ca rola dyrektora plac wki o wiatowej Starachowice, lipiec 2008 r. 2. O wiadczenie Niniejsz prac napisa am samodzielnie w oparciu o cytowane, og lnodost pne materia y. Marta Dobrowolska Weso owska . 3. Spis tre ci STRONA. Wprowadzenie 4. Rozdzia 1. POJ CIE I SK ADNIKI MOTYWACJI 7. Rozdzia 2. TEORIE I MODELE MOTYWACJI 11. Rozdzia 3. NARZ DZIA MOTYWACYJNE DYREKTORA PLAC WKI. O WIATOWEJ 22. Rozdzia 4. ANALIZA POR WNAWCZA NARZ DZI MOTYWACYJNYCH. STOSOWANYCH W O WIACIE I W NIEPA STWOWYM SZKOLNICTWIE. WY SZYM 32. Podsumowanie 35.

2 Bibliografia 37. 4. WPROWADZENIE. Nie mam recepty na sukces, s u za to przepisem na niepowodzenie: Spr bujcie zadowoli wszystkich . Herbert Bayard Swope PRACA dyrektora szko y (czy innej plac wki o wiatowej) jest zagadnieniem szczeg lnie eksponowanym w literaturze dotycz cej organizacji i zarz dzania o wiat , co jest wynikiem zar wno przekonania o jej istotnej roli w rozwoju proces w edukacyjnych oraz w procesie wychowawczym, jak r wnie z konieczno ci pe nienia wielu r nych funkcji zwi zanych z organizacj pracy danej plac wki. Jednocze nie nale y zwr ci uwag . na powszechnie znan opini , i kadra kierownicza jest przedmiotem szczeg lnego zainteresowania nie tylko ze strony wy ej wspomnianej literatury przedmiotu, ale przede wszystkim ze strony tych wszystkich, kt rzy mog mie wp yw na to, co si . dzieje w edukacji . W spo ecze stwie polskim funkcjonuj dwa modele roli dyrektora szko y: pierwszy, kt ry mo e zosta nazwany primus inter pares (pierwszy w r d r wnych).

3 Stawiaj cy dyrektora szko y na czele kadry dydaktycznej i postrzegaj cy go (lub j ) jako g wnego nauczyciela zajmuj cego si przede wszystkim prac dydaktyczn i dba o ci o poziom nauczania i wychowania w plac wce; oraz drugi widz cy w dyrektorze menagera na wz r zachodni, pe ni cego wiele funkcji maj cych na celu mi dzy innymi kierowanie kadr , pozyskiwanie funduszy dla szko y, inwestowanie w rozw j szko y, wzmacnianie jej pozycji na rynku (czyli traktowanie plac wki o wiatowej jako produktu na wolnym rynku us ug) oraz inne tego typu dzia ania przynosz ce wymierne korzy ci i zyski. Nale y jednak e zwr ci w tym miejscu uwag na fakt, i aden z tych modeli nie mo e by traktowany jako nadrz dny i aden z nich nie jest do ko ca zgodny z tym, co na dyrektora szko y nak ada ustawa. Zgodnie z Ustaw o systemie o wiaty z 7 wrze nia 1991. oraz Ustaw o samorz dzie 5.

4 Terytorialnym z 8 marca 1990 roku (Dz. U. z 1996 nr 13, poz. 74) na dyrektora trzeba spojrze jako na: 1] kierownika jednostki organizacyjnej gminy, 2] kierownika zak adu pracy, 3] organ nadzoru pedagogicznego wzgl dem podleg ych nauczycieli, 4] przewodnicz cego rady pedagogicznej, 5] organ administracji publicznej. Celem tej pracy jest zwr cenie szczeg lnej uwagi na drug . z wymienionych funkcji dyrektora, zwi zan z konieczno ci kierowania zak adem pracy, czyli zespo em ludzi. Takie podej cie do jak e szerokiego tematu zwi zanego z rol dyrektora szko y wi e si bezpo rednio z moimi zainteresowaniami oraz funkcj jak pe ni obecnie w swojej plac wce. Jest ona r na od plac wek o wiatowych b d cych podstaw do charakterystyki dzia a dyrektora, jednak e ta w a nie funkcja motywacyjna jest moim zdaniem najbardziej uniwersalna i odnosi si . do wszystkich zak ad w pracy, gdzie jest osoba pe ni ca funkcje kierownicze i maj ca podleg ych sobie pracownik w.

5 Kierowanie to inaczej wywieranie wp ywu na ludzi oraz nak anianie ich do pod ania w jednym kierunku ku wsp lnie obranym celom. Wiadomo powszechnie, e nie jest to zadanie atwe i wymaga umiej tno ci takich jak: dobra organizacja, umiej tno gromadzenia i wykorzystywania informacji, umiej tno . podejmowania decyzji, a tak e umiej tno ci interpersonalne, ze szczeg lnym uwzgl dnieniem sposob w motywowania. Nie mo na r wnie . pomin cech w asnych, takich jak osobista motywacja i pragnienie sukcesu, gotowo dzielenia si sukcesami ze wsp pracownikami, si a przekona i tym podobne. Takie spojrzenie na prac dyrektora szko y pozwala na jej g bsz analiz pod k tem zarz dzania przez motywowanie. W kolejnych rozdzia ach zostanie zdefiniowane poj cie motywacji, nast pnie przedstawione zostan teorie motywacji, co pozwoli na precyzyjne spojrzenie na wy ej wymieniony typ zarz dzania, kt ry r wnie zostanie om wiony w spos b szczeg owy.

6 Kolejna cz pracy po wi cona jest om wieniu narz dzi motywacyjnych, jakimi dysponuje dyrektor plac wki o wiatowej, a rozdzia ostatni stanowi pr ba kr tkiej analizy por wnawczej mo liwo ci wykorzystania narz dzi motywacyjnych w plac wkach o wiatowych 6. szkolnictwa pa stwowego oraz niepa stwowej szkole wy szej. Spostrze enia zawarte w poni szych rozdzia ach oparte s na materia ach r d owych dotycz cych trzech aspekt w przedmiotowych motywacji, zarz dzania oraz narz dzi motywacyjnych w r kach dyrektora szko y, jak r wnie na w asnych spostrze eniach Przedstawione tre ci stanowi baz do w asnych wniosk w, opartych na dwuletniej praktyce na stanowisku wicedyrektora. 7. ROZDZIA I. POJ CIE I SK ADNIKI MOTYWACJI. W konfrontacji strumienia ze ska , strumie zawsze wygrywa - nie przez swoj si , ale przez wytrwa o . Budda Poj cie motywacji pochodzi od aci skiego s owa MOVERE i oznacza powodowanie, zach canie, pobudzanie.

7 Podobn definicj mo na znale we Wsp czesnym S owniku J zyka Polskiego (1985), kt ry okre la j jako czynnik powoduj cy czyje dzia anie, zach caj cy do robienia czego , uzasadniaj cy czyje . post powanie. R wnie Pielachowski (2004) definiuje motywacj jako to, co sk ania do podj cia wysi ku w d eniu do celu, a tak przedstawiona definicja jest por wnywalna z opini Zieleniewskiego (1970), zdaniem kt rego motywowa to nic innego jak oddzia ywa na osoby kierowane w taki spos b, aby wywo a u nich pobudki do dzia ania zgodnego z celami wyznaczonymi przez kierownik w. Z. psychologicznego punktu widzenia motywacja to zesp proces w psychicznych i fizjologicznych, kt re okre laj i warunkuj ludzkie zachowania i ich ewentualne zmiany maj ce na celu osi gni cie wyznaczonych cel w. Proces motywacyjny mo e zosta okre lony wed ug zjawisk takich jak: wzbudzanie energii, ukierunkowanie wysi ku na okre lony cel, selektywno uwagi, czyli zwi kszenie uwagi na bod ce istotne, a zmniejszenie na te, postrzegane jako nieistotne, zorganizowanie reakcji i emocji tak, aby tworzy y jeden wzorzec, konsekwentne kontynuowanie ukszta towanej czynno ci dop ki warunki, kt re j zapocz tkowa y nie ulegn zmianie, pobudzenie emocjonalne pozytywne lub negatywne, w zale no ci od wynik w dzia ania.

8 Aby proces motywacyjny m g zaistnie wynik czynno ci musi zosta oceniony przez dan jednostk jako potrzebny, oraz osoba ta musi by przekonana, e po dany wynik mo na w danych warunkach osi gn z prawdopodobie stwem wy szym od zera. 8. Wy ej wymienione zjawiska mog doprowadzi do powstania napi cia motywacyjnego, kt re mo e by odczuwane jako ch zrobienia czego , czy podj cia mniej lub bardziej konkretnych czynno ci. Mo e ono mie posta dodatni . lub ujemn . Wed ug Reykowskiego (1979), napi cie to mog wywo ywa r ne czynniki, a bior c pod uwag osoby pracuj ce nale y szczeg lnie przyjrze si . czynnikom zwi zanym z niezaspokojeniem potrzeb oraz d eniem do ochrony, umocnienia i podwy szenia poczucia w asnej warto ci . Czynniki te mog . warunkowa ujemne b d dodatnie napi cie, przy czym o napi ciu ujemnym m wimy wtedy, gdy cz owiek ma poczucie braku czego , pozbawienia czego , cierpienia lub stanu frustracji; dodatnie napi cie natomiast ma miejsce wtedy, gdy kszta tuj si d enia do lepszego zaspakajania potrzeb w procesie formowania si.

9 Aspiracji i idea w . Niezwykle istotnym aspektem, na kt ry nale y zwr ci uwag przy omawianiu napi cia motywacyjnego jest nadawanie warto ci gratyfikacyjnej, przez co nale y rozumie atrakcyjno celu, do kt rego d y dana jednostka. Cz owiek w mniejszym lub wi kszym stopniu potrafi przewidzie i okre li , antycypowa warto . gratyfikacyjn okre lonego obiektu . Reykowski (1979) uwa a, e w przypadku os b pracuj cych zadania, kt re przed nimi stoj mog by atrakcyjne same przez si . ( je eli odpowiadaj zami owaniom, je eli z ich wykonywaniem czy si prze ycie dumy zawodowej, je eli stanowi one realizacj cel w, kt re si ceni osobi cie ), b d mog one by atrakcyjne, poniewa ich wykonanie i osi gni cie cel w mo e doprowadzi do osi gni cia czego innego ale warto ciowego, na przyk ad wynagrodzenia, pochwa y lub awansu . Mamy tu do czynienia z dwoma rodzajami motywacji: wewn trznej i zewn trznej, o czy b dzie mowa w kolejnym rozdziale.

10 Penc (2000) zwraca uwag na fakt, i im silniejsza motywacja, tym energiczniejsz aktywno przejawia pracownik , a zatem nat enie procesu motywacyjnego, jego si a, wielko ci i intensywno ma ogromne znaczenie na drodze do osi gni cia wyznaczonego celu. Jednak e, zgodnie z tym co zauwa a Penc, nadmierne nat enie motywacji mo e mie negatywny wp yw na rezultat dzia ania, a przy zbyt silnej motywacji sprawno dzia ania mo e spada . Zjawisko to zosta o wyra one w prawie Yerkesa Dodsona, pokazuj cym, i zale no mi dzy sprawno ci wykonywania zada a intensywno ci motywacji ma charakter 9. krzywoliniowy, a krzywa ma kszta t odwr conej litery U . Prawo to mo na r wnie . postrzega nast puj co: 1. w miar wzrostu nat enia si y motywacji sprawno dzia ania wzrasta, lecz tylko do pewnego poziomu, po czym zaczyna spada , tak, e przy wysokim nat eniu motywacji sprawno dzia ania jest niska, 2.