SRA-Praktijkhandreiking

1 SRA-Vaktechniek SRA-Praktijkhandreiking Pensioen in eigen beheer Versie: 23 december 2015 SRA-Vaktechniek Postbus 335 3430 AH NIEUWEGEIN T 030 656 60 60 F 030 656 60 66 E W SRA-Vaktechniek 1 Inhoudsopgave Inleiding .. 2 1 Samenvatting RJ Uiting 2014-4 .. 4 Pensioenvoorziening eigen beheer .. 4 Waardering .. 4 Disconteringsvoet .. 4 Overige variabelen/beste schatting .. 4 Voorwaardelijk overeengekomen indexaties .. 5 Stelselwijziging .. 5 Jaarrekening op fiscale grondslagen .. 5 Toepassen fiscale waardering bij niet materieel afwijken.

2 5 2 De waarderingsvarianten .. 6 Inleiding .. 6 Fiscaal in het kader van de jaarwinst .. 6 Herverzekering/dekkingspolis en overdracht pensioenverplichtingen .. 8 Fiscaal in het kader van overdracht van pensioenverplichtingen .. 9 Fiscaal in het kader van de dividendruimte .. 10 Jaarrekening op grond van de RJ .. 11 3 Uitgangspunten voor de pensioenwaarderingssystemen .. 12 Inleiding .. 12 Fiscale waarde van de pensioenverplichting .. 12 Commerci le waarde van de pensioenverplichting voor de jaarrekening .. 13 Commerci le waarde pensioenverplichting bepalen dividendruimte.

3 16 4 De jaarrekening en de voorziening voor pensioen in eigen beheer .. 17 Algemeen .. 17 Keuze kleine bv s .. 17 Argumenten voor keuze volledige jaarrekening op fiscale grondslagen .. 17 Argumenten voor keuze volledige jaarrekening op commerci le grondslagen .. 17 De jaarrekening op fiscale grondslagen .. 18 De jaarrekening op commerci le grondslagen .. 18 Stelselwijziging .. 18 Verwerking in de 18 Vermelding in de toelichting .. 19 Actieve belastinglatentie .. 19 Voorbeeldteksten .. 20 Pensioenvoorziening: berekening door de accountant?

4 22 Onafhankelijkheid en relatie met de ViO .. 22 Pensioenvoorziening bij een 23 5 Veel voorkomende praktijkvragen .. 25 Jaarrekening op fiscale grondslagen .. 25 Pensioen- of stamrechtovereenkomst .. 25 Stamrechtverplichting .. 26 Motivering hanteren zero-couponrente .. 27 Toepassen indexaties bij waardering .. 27 Buitenbeschouwing laten overlijdensrisico bij waardering .. 28 Effect leeftijd partner .. 28 Concretisering van een 'open-index-toezegging' .. 28 Te hanteren sterftetabel .. 28 Tabel zero-couponrente.

5 29 Ingegane pensioenen .. 29 SRA-Vaktechniek 2 Inleiding Door de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) is op 10 januari 2014 RJ-Uiting 2014-1: Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouders uitgebracht. Deze uiting heeft tot veel commotie en ook reacties geleid. Naar aanleiding van alle reacties heeft de RJ op 2 april 2014 de RJ de aangepaste RJ-Uiting 2014-4 uitgebracht. Deze uiting is inmiddels definitief geworden en wordt van kracht voor boekjaren die aanvangen na 1 januari 2014. Eerdere toepassing wordt aanbevolen.

6 Deze uitingen zijn een vervolg op en een vervanging geweest van de RJ-Uitingen 2005-1 en 2005-4. In deze uitingen is bepaald, dat de pensioenvoorziening in eigen beheer in de jaarrekening volgens de fiscale waarderingsgrondslagen mocht worden gewaardeerd. In de RJ en de RJk is dit nadien ook als zodanig opgenomen. De belangrijkste wijziging als gevolg van RJ-Uiting 2014-41 is dat het voor boekjaren die aanvangen na 1 januari 2014 niet langer is toegestaan om de voorziening voor pensioenregelingen voor directeuren-grootaandeelhouders (dga s) die in eigen beheer worden gehouden, te waarderen volgens fiscale grondslagen, tenzij sprake is van een kleine rechtspersoon.

7 Bij een kleine rechtspersoon kan ervoor worden gekozen om de gehele jaarrekening op te stellen op basis van fiscale grondslagen. Door de RJ wordt expliciet gesproken over dga s. Er kan, hoewel beperkt, vanuit het verleden ook sprake zijn van voorzieningen in eigen beheer voor oudere werknemers aan wie destijds een pensioen is toegezegd. Onder andere door de fiscale voorschriften met betrekking tot de (ten opzichte van de huidige marktrente hoge) rentestand en (het verbod op) leeftijdsterugstellingen, wordt door waardering tegen fiscale grondslagen de pensioenvoorziening in veel gevallen te laag weergegeven.

8 Daarom heeft de RJ besloten om waardering van de pensioenvoorziening op fiscale grondslagen niet langer toe te staan. Ingeval de jaarrekening als geheel overigens wordt opgesteld op grond van fiscale grondslagen, komt waardering op fiscale grondslagen weer wel aan de orde. Op zich is het gewijzigde standpunt van de RJ te begrijpen, ware het niet dat er op dit moment een stevige discussie gaande is over de fiscale behandeling van de pensioenvoorziening. Het is zeer goed denkbaar dat er ten aanzien van de fiscale behandeling en waardering van de pensioenvoorziening in eigen beheer op korte termijn aanzienlijke wijzigingen zullen worden doorgevoerd.

9 Verder is van belang dat door de Belastingdienst bij het bepalen van de dividendruimte uit wordt gegaan van een commerci le berekening van de pensioenverplichting in eigen beheer, die weer afwijkt van de waardering van de pensioenvoorziening op grond van de fiscale winstbepalingsregels. Deze commerci le berekening ten behoeve van het bepalen van de uitkeringsruimte, zo zal later ook uit deze praktijkhandreiking blijken, wijkt ook af van de commerci le waardering zoals deze door de RJ wordt voorgeschreven. Indien de bv door het terugbetalen van het aandelenkapitaal of het uitkeren van dividend niet langer in staat is om het pensioen en/of stamrecht volledig uit te keren, is er sprake van een (gedeeltelijke) afkoop van pensioen of stamrecht, tegen een percentage van 72%.

10 De volledige pensioen- en/of stamrechtaanspraak wordt dan direct in de belastingheffing betrokken. De gevolgen hiervan kunnen dus zeer groot zijn. Het vorenstaande impliceert, dat sprake is van een drietal waarderingsmethoden die verschillen afhankelijk van de vraag voor welk doel wettelijke regeling de balans wordt opgesteld: waardering op basis van RJ-bepalingen, waardering tegen fiscale grondslagen in het kader van de (fiscale) winstbepaling, waardering tegen commerci le grondslagen indien er sprake is van het bepalen van de uitkeringsruimte door de Belastingdienst of de waarde van de aandelen.