Titel (kop 1) - Abomafoon

1 Blad 1 van 8 Abomafoon Arbeidsmiddelen/machines Met de inzet van arbeidsmiddelen introduceer je veiligheidsrisico s voor de gebruikers en de omgeving. Het begrip arbeidsmiddelen omvat alle op de werkplek gebruikte machines, apparaten, gereedschappen en installaties. In feite gaat het om alle materieel; bij wijze van spreken van een gevelsteiger tot een boormachine, of van een asfaltafwerkmachine tot een trilplaat. De regels voor mobiele arbeidsmiddelen zijn in de bijlage van deze Abomafoon opgenomen. Aan het gebruik van arbeidsmiddelen is een groot aantal veiligheids- en gezondheidsrisico s verbonden, zoals in aanraking komen met bewegende delen, vastraken/knellen, elektrocutie, trillingen, lawaai, enz.

2 Bovendien gaat tijdens het gebruik de staat ervan achteruit, onder meer als gevolg van slijtage, beschadiging, veroudering en weersinvloeden. Wanneer onderhoud of herstel niet tijdig plaatsvindt, kan een arbeidsmiddel op den duur onveilig worden, zelfs falen of bezwijken. Een ongeval kan het gevolg zijn. Normen en regels Voor een goed begrip, er bestaat een tweedeling in veiligheid: productveiligheid en arbeidsveiligheid. Voor beide bestaan er Europese richtlijnen; de eerste voor fabrikanten/importeurs, de tweede voor gebruikers (werkgevers). Beide richtlijnen zijn in de Nederlandse wetgeving opgenomen, productveiligheid in het Warenwetbesluit machines en arbeidsveiligheid in het Arbobesluit.

3 Warenwetbesluit machines Als een machine voldoet aan alle uit het Warenwetbesluit machines voortvloeiende productveiligheids-eisen mag een fabrikant, importeur of handelaar een CE-markering aanbrengen. Iedereen kan dan zien dat deze machine aan alle relevante producteisen voldoet. Bij iedere machine van dat type moet een EG-verklaring van overeenstemming gevoegd zijn die dat bevestigt. In feite zijn hiermee de productveilig-heidseisen van alle EG-landen op n niveau gebracht en dus geharmoniseerd. Nationale overheden mogen geen aanvullende eisen stellen (zie ook Abomafoon ). In het Warenwetbesluit machines wordt het begrip machine gedefinieerd als: een samenstel, voorzien van of bestemd om te worden voorzien van een aandrijfsysteem - maar niet op basis van rechtstreeks gebruikte menselijke of dierlijke spierkracht - van onderling verbonden onderdelen of componenten waar-van er ten minste n kan bewegen, en die samengevoegd worden voor een bepaalde toepassing.

4 Een samenstel van machines vraagt om een CE-markering van het geheel. Een voorbeeld: indien een CE-gemarkeerde graafmachine na levering door de fabrikant wordt uitgerust met onderdelen die hem tot hijskraan maken, dient opnieuw een CE-markeringstraject te worden doorlopen. Warenwetbesluit machines Arbobesluit (hoort bij Arbowet) Doel Wegnemen van handelsbelemmeringen Bescherming van werknemer Gericht tot Fabrikant Werkgever Onderwerp Machines Arbeidsmiddelen Geeft onder andere Veiligheidsvoorschriften en administratieve voorschriften: - technisch dossier bij fabrikant - gebruiksaanwijzing - EG-verklaring van overeenstemming - CE-markering Minimum veiligheidvoorschriften Opmerking Met veiligheid wordt in Europese regel-geving veiligheid n gezondheid bedoeld Als een machine is voorzien van CE-markering n een verklaring van overeenstemming van de fabrikant en volgens de gebruiksvoorschrif-ten wordt gebruikt, dan bestaat een redelijk vermoeden dat het arbeidsmiddel voldoet aan het Arbobesluit Onderscheid tussen wetgeving voor fabrikanten en werkgevers Blad 2 van 8 Abomafoon Bestaande en tweedehands machines Voor machines die reeds in gebruik waren voordat het Warenwetbesluit machines van kracht werd.

5 Geldt een aantal technische eisen uit het Arbobesluit, zoals over bediening, in werking stellen, gevaarlijke stoffen, bewegende delen, verlichting, temperatuur, alarmsignaal, onderhoud, onderzoeking en keuring van het arbeidsmiddel. Over het algemeen is het wel zo dat machines die tot aan de introductie van het Warenwetbesluit machines in 1995 voldeden aan de Nederlandse wetgeving, overwegend ook voldoen aan het Arbobesluit. Echter, een controle hierop is noodzakelijk. Dit geldt ook voor tweedehands machines die opnieuw binnen de EG op de markt worden gebracht. Machines die van buiten de Europese Economische Ruimte (EER) komen, moeten wel het gehele CE-markeringstraject doorlopen (zowel nieuwe als tweedehands).

6 Arbobesluit Arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen Kernbegrippen in het Arbobesluit zijn: arbeidsmiddelen en arbeidsplaatsen. Onder arbeidsmiddelen wor-den verstaan: alle op de arbeidsplaats te gebruiken machines, apparaten, gereedschappen en installaties, ongeacht hun oorsprong. Dat beslaat dus veel meer dan de in het Warenwetbesluit machines opgenomen arbeidsmiddelen. Het begrip arbeidsplaats staat voor iedere plaats die in verband met de arbeid wordt gebruikt of pleegt te worden gebruikt. Arbeidsmiddel met CE-markering voldoet gedeeltelijk aan Arbobesluit Het Arbobesluit verlangt van de werkgever dat hij veilige arbeidsmiddelen ter beschikking stelt.

7 Het beschrijft de minimum voorwaarden voor het gebruik van arbeidsmiddelen, onder andere ten aanzien van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), scholing en instructie. Bij deze RI&E maakt de wetgever de kanttekening dat een CE-gemarkeerd arbeidsmiddel op onder-staande punten vermoedelijk aan het Arbobesluit voldoet: - deugdelijk materiaal en deugdelijke constructie; - veiligheidsvoorzieningen in verband met bewegende delen; - alarmsignalen; - bedieningssystemen; - in werking stellen; - stopzetten; - hijs- en hefgereedschap niet zwaarder belast dan de werklast, ook niet zwaarder dan een veilig gebruik toelaat. Er rest dan nog wel een RI&E van de omgevingsfactoren. Arbeidsmiddelen moeten onder meer zodanig zijn geplaatst of ingericht dat gevaren zijn voorkomen.

8 Hierbij kan gedacht worden aan maatregelen tegen: verschuiven, omvallen, kantelen, oververhitting, brand, ontploffen, directe of indirecte aanraking met elektriciteit, getroffen worden door ongewild in beweging komende of vrijkomende voorwerpen, vloeistoffen of gassen. Een niet CE-gemarkeerde machine mag in principe niet gebruikt worden. NEN 3140 Voor de keuring van elektrische apparaten en machines is NEN 3140 Bedrijfsvoering van elektrische installaties van toepassing. Deze norm is een aanvulling op NEN-EN 50110-1 en is tevens van toepassing op het gebruik, het onderhoud, de inspectie en het beheer van elektrische arbeidsmiddelen. Deze norm heeft betrekking op elektrische installaties, met inbegrip van elektrische arbeidsmiddelen.

9 Praktische invulling Werkgever heeft baat bij CE-markering Ook een werkgever heeft als gebruiker baat bij CE-markering. Immers bij aanschaf behoeft hij niet zelf door risico-inventarisatie en -evaluatie na te gaan of de machine voldoet aan de zogenaamde funda-mentele veiligheids- en gezondheidseisen van de Europese richtlijn over machines. Een keuring voor eerste ingebruikname van een CE-gemarkeerde machine is, behoudens enkele uitzonderingen, niet voor-geschreven. Blad 3 van 8 Abomafoon Veiligheid bij aanschaf van arbeidsmiddelen Veiligheid begint bij de aanschaf (of huur) van arbeidsmiddelen. Op dat moment moeten aan fabrikant, leverancier of verhuurder veiligheidseisen worden gesteld.

10 Veel arbeidsmiddelen vallen buiten de definitie van machines en vragen bij aanschaf of inhuur een gedegen aanpak. Ze zullen soms technische aan-passing of aanvulling behoeven. Een bijkomend juridisch aspect: voor de veiligheid van een onder het Warenwetbesluit machines vallende machine is een fabrikant of leverancier verantwoordelijk en aansprakelijk, maar voor overige onveilige arbeidsmiddelen is dit de werkgever van de gebruiker, dus het bedrijf. Naast de eerdergenoemde EG-verklaring van overeenstemming moet de werkgever alert zijn op de ontvangst van onder andere de gebruikershandleiding. Deze bevat informatie over veilig gebruik en onderhoud van een machine, onder andere over de benodigde instructie/opleiding en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.