Czasokresy badań eksploatacyjnych instalacji i urz …

1 9 Czasokresy bada eksploatacyjnych instalacji i urz dze elektrycznych Jan Strza ka Zak ad Elektroenergetyki AGH p Badania instalacji elektrycznych niskiego napi cia oraz zasilanych przez nie urz dze elektrycznych odgrywaj istotn rol dla oceny ich stanu technicznego pod wzgl dem niezawodno ci eksploatacji i bezpiecze stwa u ytkowania. Wyniki bada stanowi podstaw do podj cia decyzji o przekazaniu instalacji i urz dze elektrycznych do eksploatacji, o przed u eniu okresu eksploatacji lub o konieczno ci dokonania odpowiednich napraw i remont w lub wycofania z eksploatacji.

2 Wprowadzone w ostatnich latach Ustawy Prawo Budowlane [12] i Prawo Energetyczne [13] oraz rozporz dzenia wykonawcze do tych ustaw, jak r wnie nowo ustanowione normy wprowadzi y istotne zmiany wymaga odno nie wykonywania bada i pomiar w w instalacjach elektrycznych do 1 kV. Rozr nia si dwa podstawowe rodzaje bada i pomiar w: a) badania i pomiary odbiorcze, b) badania i pomiary eksploatacyjne okresowe (ochronne). Badania i pomiary odbiorcze dotycz instalacji lub urz dze elektrycznych nowo instalowanych lub modernizowanych. Maj one potwierdzi ich przydatno i gotowo do eksploatacji w miejscu zainstalowania.

3 Zakres bada odbiorczych jest zwykle szerszy ni bada eksploatacyjnych okresowych i obejmuje wykonanie co najmniej nast puj cych pr b i sprawdze : sprawdzenie dokumentacji, ogl dziny instalacji (urz dzenia), pr by i pomiary parametr w, sprawdzenie funkcjonalne dzia ania urz dzenia i/lub uk adu. Szczeg owe wymagania odno nie ogl dzin i pr b instalacji elektrycznych przy badaniach odbiorczych okre la norma PN-IEC 60364-6-61:2000 [5], odno nie instalacji piorunochronnych norma PN-86-92/E-05003 [1] i norma PN-IEC 61024-1:2001 [6], odno nie system w uziemiaj cych i uziemie obiekt w telekomunikacji norma zak adowa ZN-96 TPSA-037 [17] oraz normy PN-T-45000-2:1998 [3] i PN-T-45000-3:1998 [4] a w odniesieniu do urz dze elektrycznych o napi ciu do 1 kV norma PN-E-04700:1998 [2], kt ra jednak nie by a wprowadzona do obowi zkowego stosowania.

4 Obowi zuj ca aktualnie Ustawa o normalizacji [14] wprowadzi a zasad , e od 01 stycznia 2003r. normy przesta y by dokumentami obligatoryjnymi . Przyj ta w Ustawie [14] zasada jeszcze bardziej komplikuje, nawet bez tego nie precyzyjne wymagania odno nie ramowych czasokres w bada eksploatacyjnych instalacji urz dze elektrycznych. Badania eksploatacyjne okresowe maj na celu sprawdzenie, czy stan techniczny instalacji lub urz dze elektrycznych w trakcie eksploatacji nie uleg pogorszeniu w stopniu stwarzaj cym zagro enie dla ich dalszego bezpiecznego u ytkowania. Okresowe sprawdzanie i pr by instalacji oraz urz dze elektrycznych powinny da odpowied na pytanie, czy wymagania stawiane instalacji (urz dzeniu) s zachowane w czasie ich u ytkowania.

5 Okresowe sprawdzenie i pr by powinny obejmowa co najmniej: ogl dziny dotycz ce ochrony przed dotykiem bezpo rednim, pomiary rezystancji izolacji, badania ci g o ci przewod w ochronnych, badania ochrony przy dotyku po rednim, pr by dzia ania urz dze r nicowopr dowych. Poni ej w syntetyczny spos b przedstawiono wymagania norm i przepis w odno nie czasokres w bada instalacji i urz dze elektrycznych niskiego napi cia. 10 bada eksploatacyjnych Wymagania dotycz ce ramowych czasokres w bada eksploatacyjnych instalacji i urz dze elektrycznych obowi zuj ce do 1997r.

6 Okre la o Zarz dzenie MGiE z dnia 17. 07. 1987r. w sprawie szczeg owych zasad eksploatacji sieci elektroenergetycznych [16] wydane z mocy poprzednio obowi zuj cej Ustawy o Gospodarce Energetycznej z 06. 04. 1984 r. [11]. Czasokresy te uzale nione by y od charakteru instalacji (urz dze ) i okre lone by y jako nie d u sze ni 1 rok, 5 lat i 10 lat, w zale no ci od warunk w rodowiskowych ich u ytkowania. Na podstawie art. 71 pkt 2 Ustawy [13] straci a moc prawn Ustawa z 1984 r. [11] oraz tym samym Zarz dzenie MGiE z 1987 r. [16], do kt rego za cznik okre la zakres pomiar w i pr b eksploatacyjnych oraz podane wy ej ramowe terminy ich wykonywania.

7 Aktualnie obowi zuj cym aktem prawnym wprowadzaj cym wym g przeprowadzania bada okresowych w odst pach nie d u szych ni 5-letnich jest Ustawa Prawo Budowlane [12]. Racjonalne wymagania dotycz ce czasokres w bada eksploatacyjnych urz dze i instalacji elektrycznych okre laj Wytyczne wykonywania bada opracowane przez COBR Elektromonta w 1999 r. [15]. Przy opracowywaniu zalece podanych w tabeli 1 uwzgl dniono zar wno wymagania nowego Prawa Budowlanego, jak i wp yw warunk w rodowiskowych.

8 Podane w punkcie 7 tabeli 1 rodzaje zagro enia ludzi zgodnie z klasyfikacj wprowadzon Rozporz dzeniem Ministra Spraw Wewn trznych z dnia r. [8] w sprawie ochrony przeciwpo arowej budynk w, ich cz ci lub pomieszcze ze wzgl du na funkcj obejmuj : 1. ZL I budynki u yteczno ci publicznej lub ich cz ci, w kt rych mog przebywa ludzie w grupach ponad 50 os b, 2. ZL II budynki lub ich cz ci przeznaczone do u ytku ludzi o ograniczonej zdolno ci poruszania si , 3. ZL III szko y, budynki biurowe, domy studenckie, internaty, hotele, o rodki zdrowia, otwarte przychodnie lekarskie, sanatoria, lokale handlowo-us ugowe, w kt rych mo e przebywa do 50 os b, koszary, pomieszczenia ETO, zak ady karne i inne podobne.

9 Tabela 1. Czasokresy pomiar w eksploatacyjnych instalacji i urz dze elektrycznych Okres czasu pomi dzy sprawdzaniami Lp. Rodzaj pomieszczenia rezystancji izolacji skuteczno ci ochrony przeciwpora eniowej 1. O wyziewach r cych nie rzadziej ni co 1 rok nie rzadziej ni co 1 rok 2. Zagro one wybuchem nie rzadziej ni co 1 rok nie rzadziej ni co 1 rok 3. Otwarta przestrze nie rzadziej ni co 5 lat nie rzadziej ni co 1 rok 4. Bardzo wilgotne o wilg. ok. 100% i przej ciowo wilgotne 75 do 100% nie rzadziej ni co 5 lat nie rzadziej ni co 1 rok 5. Gor ce o temperaturze powietrza ponad 35oC nie rzadziej ni co 5 lat nie rzadziej ni co 1 rok 6.

10 Zagro one po arem nie rzadziej ni co 1 rok nie rzadziej ni co 5 lat 7. Stwarzaj ce zagro enie dla ludzi (ZL I, ZL II i ZL III) nie rzadziej ni co 1 rok nie rzadziej ni co 5 lat 8. Zapylone nie rzadziej ni co 5 lat nie rzadziej ni co 5 lat 9. Pozosta e nie wymienione w p. 1-8 nie rzadziej ni co 5 lat nie rzadziej ni co 5 lat Czasokres w okre lonych w tabeli 1 nie nale y traktowa jako wymaga obowi zuj cych, a jedynie jako zalecenia. Mo na jednak uzna , e okre lone w ten spos b zasady przeprowadzania pomiar w eksploatacyjnych spe niaj zasady wiedzy technicznej i jako takie mog by dopuszczone do stosowania przez obowi zuj ce Prawo Budowlane.