DEKÜBİT ÜLSERLERİNE YAKLAŞIM - ktu.edu.tr

1 DEK B T LSERLER NE YAKLA IM AR .G A K B U L U T KT T P FAK LTESI AILE HEKIMLI I AD 0 7 . 1 1 . 2 0 1 7 Ama Dek bit lserleri etiyopatogenezi, evrelemesi, tedavisi ve nlenmesi konusunda bilgi vermek renim hedefleri 1-Dek bit lserleri etiyopatogenezini bilmek 2-Risk fakt rlerini sayabilmek 3-Evreleme yapabilmek 4-Tedavi planlayabilmek 5-Dek bit lseri geli mesini veya ilerlemesini engelleyecek nlemleri sayabilmek Decumber=uzanmak, yatmak Uzun s reli bas n maruziyeti sonucu ciltte veya cilt alt nda lokalize doku hasar Etiyopatogenez Etkilenen b lgedeki bas nca ba l kan ak m n n kesilmesi ve hipoksi Kapiller yatakta arteryel tarafta 32-34 mmHg olan bas n , ven z tarafta 12-14 mmHg d r.

2 Arteriyoler ve ven ller u taki bas n gradiyenti doku perf zyonunu sa lamaktad r. Bas nedeniyle kapiller dola m n bozulmas , hipoksiye neden olarak yara olu umunu ba latmaktad r. Bir ki inin s rt st pozisyonda v cut kemik k nt lar na yans yan bas nc 40-60 mmHg iken, otururken 75 mmHg d r. mmobil bir hastan n 2 saatten fazla ayn pozisyonda kalmas bas yaras i in yeterlidir. 70 mmHg y a an 2 saat s reli bas n lar ise geri d n ms z doku hasar ile sonu lan r. Dokular n bas nca ba l yaralanma duyarl l klar farkl d r.

3 Kas-> subkutan doku-> dermis Risk Fakt rleri Ekstrensek Risk Fakt rleri ntrensek Risk Fakt rleri Ekstrensek Risk Fakt rleri Bas n S rt nme Makaslama-y rt lma Nem-maserasyon ntrensek Risk Fakt rleri Ya immobilite Enfeksiyon Hipotansiyon-iskemi Malnutrisyon Spinal kord yaralanmalar Kas kitlesinde azalma Spastisite N rolojik hastal klar-bilin durumu Ciltte kuruluk riner ve fekal inkontinans mmobilite En nemli risk fakt r Spontan gece v cut hareketlerinin olmamas ile ili kilidir.

4 Spastisite Kontrakt r Malnutrisyon Kronik katabolik bir s re Protein ve kalori al m n n art r lmas zellikle evre 3 ve 4 bas yaras nda nemli Hipoalb minemi klinikte s k g r lse de beslenmenin en g l belirleyicisi hastan n yeterli besin alabilmesi ve kilosunu koruyabilmesidir. Azalm doku perf zyonu Doku hipoksisi veya bas nca yan t olarak kan ak m n n yeterince sa lanamamas Vol m kayb Hipotansiyon Vazomotor yetmezlik Vazokonstriksiyon ( oka, kalp yetmezli ine veya ila lara sekonder) Aterosklerotik periferik arter hastal Doku perf zyonu azald nda 2 saatten uzun s reli bas d n ms z doku hasar Duyu kayb Demans Deliryum Spinal kord hasar N ropati Hastalar uzun s reli bas dan kaynaklanan a r veya rahats zl alg layamazlar.

5 Nkontinans Ya l hastalarda idrar ve d k inkontinans maserasyona neden olarak dek bit lseri geli imine neden olmaktad r. Baz al malar inkontinansl hastalar n be kat daha y ksek risk ta d n g stermektedir. Ulusal bir ara t rmada bak mevinden taburcu edilen, inkontinans olan hastalar n %94 n n yata a ba ml hale geldi i ve dek bit lseri geli ti i g r lm t r. Zappolo, A. Discharges from nursing homes. National Nursing Home Survey Hyattsville, MD: US Department of Health and Human Services, 1981.

6 Prospektif bir al mada aktivite k s tl l olan 286 hastada evre 1 dek bit lseri, lenfopeni, immobilizasyon, kuru sakral deri ve azalm v cut a rl varl , evre 2 veya daha ileri dek bit lseri geli imi ile ili kili bulunmu ve bu fakt rlerin veya daha fazlas n n varl nda hastalar n %13 nde dek bit lseri geli ti i g r lm t r. Allman RM, G. P., Patrick MM, Burst N, Bartolucci AA. "Pressure ulcer risk factors among hospitalized patients with activity limitation.". Uzun s reli bak m alan 1524 hasta zerinde yap lan bir al mada, hastalar n % 29 unda 12 haftal k s re i inde yeni bas yaras geli ti i g zlenmi.

7 Hastal n ba lang taki iddetinin artmas , nceki bas yaras n n varl ve niteli i, belirgin kilo kayb , oral al m zorlu u, katater kullan m gibi fakt rler yeni bas n lseri geli imiyle ili kili bulunmu tur. Horn SD, B. S., Ferguson ML, Smout RJ, Bergstrom N, Taler G, Cook AS, Sharkey SS, Voss AC "The National Pressure Ulcer Long-Term Care Study: pressure ulcer development in long-term care residents." 60 ya st ayakta tedavi edilen ve 40 aya kadar takip edilen 12,650 poliklinik hastas ile yap lan al mada; ileri ya , erkek cinsiyet, uzun s reli bak m, nceki dek bit lseri yk s , diyabet, d me, katarakt, b brek yetmezli i ve periferik arter hastal yeni bir bas n lseri olu mas ile ili kili bulunmu tur.

8 Takahashi PY, C. A., Cha SS "Risk factors for pressure ulceration in an older community-dwelling population." Risk belirleme Risk alt ndaki hastalar belirleme Kapsaml bir yk ve fizik muayene D zenli g nl k izlem ve cilt muayeneleri Risk de erlendirme l ekleri Braden Risk De erlendirme l e i Norton Risk De erlendirme l e i Bates-Jensen Yara De erlendirme l e i Waterlow Risk De erlendirme l e i Bu h Pediatrik Bas n Yaras Risk Tan lama Arac Suriadi ve Sanada Bas n Yaras Risk De erlendirme l e i lkemizde en s k Braden risk de erlendirme l e i kullan lmaktad r.

9 Braden risk de erlendirme l e i Braden skalas Puanlama 6-23 aras nda 15-18 puan hafif risk 13-14 puan orta risk 10-12 puan y ksek risk 6-9 puan ok y ksek risk Evreleme Evre 1 Basmakla solmayan k zar kl k Cilt b t nl sa lam Evre 2 Dermiste k smi kay p Yara yata pembe k rm z

10 Kabuksuz, y zeyel yaralar R pt re veya korunmu b ller Evre 3 Ciltte tam kat kay p