Transcription of ULUSLARARASI EMEK GÖÇÜ “Almanya’ya Türk …
1 Kamu ; C:8, S: 1/2005 ULUSLARARASI EMEK G Almanya ya T rk Emek G YILDIRIMO LU T rkiye i e ve Cam Fabrikalar A.. End stri li kileri M d r Yard. Giri : T rkiye den Almanya ya 1950 li y llardan itibaren yo un olarak ba layan g ak n n n esas ekonomik sorunlardan kaynaklanmaktad r. G eden yurtta lar m z n ilk d nceleri, belli bir s re bu lkelerde al p para biriktirmek ve bu suretle kendi lkesinde gelece ini g vence alt na alacak yat r mlar yapabilmekti. Gurbet ilerimiz g n ilk y llar nda arsa, ev, ba , bah e, tarla, trakt r, bi erd ver gibi yat r mlara y neldiler. Almanya daki ya ant lar na ge ici g z yle bakan g men i iler sosyal ya amlar n k s tlayarak ve artlar zorlayarak daha ok birikim yapmaya al t lar. B y k bir kesim yerle me d ncesinde olmad i in ailesini getirmemi ve bekar olarak ya amay tercih etmi tir.
2 Ancak, zaman i inde g men i ilerin ya am tarz nda meydana gelen ekonomik, sosyal ve k lt rel de i iklikler onlar konuk i ilikten ulus tesi yurtta l a 1 ta m t r. T rkiye de ya anan ekonomik s k nt lardan dolay Almanya da birikim yap p belirli bir s re sonra geri d nmeyi d nen yurtta lar m z, Alman toplumunun bir par as haline gelmi tir. Bununla da yetinmeyen g men i ilerimiz yapt klar yat r mlarla Almanya da i veren konumuna gelmi ler ve gerek Alman ekonomisine ve gerekse T rk Ekonomisine nemli katk da bulunmu lard r. Bu al mada, Almanya ya T rk emek g n n s zkonusu geli imi ve g men i ilerimizin katetti i a ama incelenecektir. 1 Unat, Nermin Abadan, Bitmeyen G , Bilgi, 2002 Kamu ; C:8, S: 1/2005 I. Uluslararas G Hareketleri Yurtd i i ak m , i i g , beyin g gibi de i ik ekillerde ifade edilen lke d istihdam, bir lke i g c n n belirli bir k sm n n al mak amac yla lkeleri d na kmas n ve orada istihdam edilmelerini ifade lke d istihdam, i g c n d ar ya g nderen lke y n nden olumlu ve olumsuz sonu lar do urabilmektedir.
3 Yurtd nda istihdam edilmek zere i i g nderen lke, i eride i sizli in azalmas , giden i ilerin her t rl ek maliyetinden kurtulma ve onlar n lkeye getirebilecekleri d viz fazlal gibi avantajlarla kar kar ya iken, lke i inde ba ml l k oran n n artmas , kalifiye i inin yurtd na ka mas , giden i ilerin hem gittikleri yerde, hem de ileride geri d nd kleri zaman ciddi sosyal uyumsuzluklar ya amalar gibi dezavantajlarla da kar kar ya kalmaktad r. nsanlar n kendi do up b y d kleri yerleri terk edip, yeni lkelere g etmesi kolay de ildir. nsanlar n, kendi lkeleri i inde bile bu harekete teredd t ile bakarken bir di er lkeye gitme hususunda cesaretli olmalar beklenemez. Buna ra men as rlar boyunca di er lkelere hatta k ta a r yerlere do ru g ler vuku bulmu ve bu gidilen topraklar yeni vatan olarak benimsenmi ve oralara yerle ilmi A) Emek G Eme in, sosyal ve ekonomik nedenlerden dolay d g veya i g yoluyla yer de i tirmesi emek g olarak nitelendirilmektedir.
4 G n m zde d nya n fusunun nemli bir k sm yoksulluk s n r n n alt nda ya amaktad r. Bundan dolay insanlar do duklar ve ya ad klar yerlerden g etmektedirler. Ya amak i in ya da daha iyi artlar alt nda ya amak i in g eden insanlar, g ettikleri lkelerde e itli s k nt larla kar la maktad rlar. Sanayile mi Bat Avrupa lkelerine g eden ve g ettikleri lkelerde hem g men hem de etnik az nl k durumunda olan insanlar bulunmaktad r. Ekonomik olarak geli mi toplumlarda i verenler vas fs z i g c arad klar zaman, bu i in kar l nda y ksek cret saptayamazlar. Yerli i iler ise cretlerin y ksek tutulmas n isteyecek ve sendikalar vas tas yla bask yapacaklar ndan, i veren i in d ar dan d k cretle al maya raz olacak i g c ithal etmek bir z m olarak ortaya kmaktad r. Ayr ca yerli i iler mesleki hiyerar i bak m ndan da daha st basamaklara t rmanmak istemektedirler.
5 Yerli i inin y kselme 2 K kkalay, Abdullah Mesud, Planl D nemde Yurtd g c stihdam ve T rkiye Ekonomisine Etkileri , DTM Dergisi, 1998 3 Kurtulu , Berrak, Amerika Birle ik Devletleri ne T rk Beyin G , Alfa, 1999 Kamu ; C:8, S: 1/2005 talebini kar layabilmek i in, en alt basamakta stat ve itibar kayg s bulunmayan sadece para biriktirmek isteyen bir i g c bulundurmak bu sorunu k smen de olsa zmektedir. T rkiye de emek g yo un olarak 1960 l y llarda Almanya ba ta olmak zere Avrupa lkelerine i i g nderilmesiyle ba lam t r. al ma ve Sosyal G venlik Bakanl kay tlar na g re bug n T rkiye nin vatanda yurtd nda 37 lkeye yerle mi bulunmaktad r. Bunlardan adedi ise bilfiil al maktad r. (Tablo-1) LKELERE G RE VATANDA , VE S Z SAYILARI VATANDA S Z VATANDA L.
6 GENEL LKE ADI SAYISI SAYISI SAYISI S ZL K% S ZL K% A) BATI AVRUPA F. Almanya 9,6 Fransa 9,2 Hollanda* 28 4,1 Avusturya 6,54 Bel ika 38 10 sve 22,5 4 ngiltere - 11,5 3,6 Danimarka 22,4 5,7 talya 10,5 Finlandiya 3325 15,9 spanya 1000 23,3 L ksemburg 210 60 2,3 svi re 8,1 1,9 Norve 4,5 Liechtenstein 809 339 49 7,8 4 TOPLAM B)T RK CUMHUR YETLER Azerbaycan 5000 2000 T rkmenistan - Kamu ; C:8, S: 1/2005 zbekistan Kazakistan K rg zistan Tacikistan 300 TOPLAM C) ORTA DO U VE KA S. Arabistan Libya Kuveyt rd n 200 Katar 400 400 TOPLAM D) D ER LKELER Rusya Federasyonu Beyaz Rusya 70 4 G rcistan 500 Ukrayna 800 350 Moldova 200 srail Japonya 1,729 ABD 5,4 Kanada 9,8 Avustralya 20 6,6 G ney Afrika 500 250 TOPLAM GENEL TOPLAM Kaynak: al ma ve Sosyal G venlik Bakanl B) Beyin G Beyin g ; iyi e itim g rm , kalifiye, nitelikli, se kin, uzman ve yetenekli i g c n n yeti ti i az geli mi veya geli mekte olan bir lkeden daha geli mi bir Kamu ; C:8, S: 1/2005 lkeye en verimli oldu u d nemde al mak veya ara t rma yapmak i in g etmesi olarak tan mlanabilir.
7 K t ve s n rl kaynaklar ile yeti tirilen vas fl i g c n kaybeden az geli mi veya geli mekte olan lkelerin beyin g nedeni ile geli meleri yava lamakta, di er taraftan, geli mi lkelerin yeti mi beyinlere daha y ksek cret ve daha iyi olanaklar sa lamas ile geli meleri daha da h zlanmaktad r. Bu itibarla, beyin g n n lkeler aras ndaki geli mi lik fark n n daha da artmas na neden oldu unu s ylemek yerinde Beyin g 1960 l y llarda ba lam olup, nce doktorlar, m hendisler ve sonra bilim adamlar aras nda yayg nla m t r. Beyin g i ve d beyin g olarak ikiye ayr labilir. lke i indeki beyin g ne i ve lke d na olan beyin g ne ise d beyin g ad verilir. lkemizde i beyin g o unlukla devlet sekt r nden zel sekt re olmaktad r. rne in Devlet niversitelerinden Vak f niversitelerine retim yesi erozyonu veya devlet dairelerinde yeti en elemanlar n zel sekt re ge i i i beyin g olarak adland r labilir.
8 Beyin g n n lke a s ndan pek fazla zarar yoktur. D beyin g ise iyi yeti mi yetenekli i g c n n geli mi lkelere ak eklinde alg lanabilir ve lkeye zarar ok b y kt r. T rkiye beyin g en fazla olan 34 lke i inde 24. s rada yer almakta olup, maalesef lkemiz iyi e itim g ren y z ki iden 59 unu elinden kaybetmektedir. Beyin g d nyada da nemli bir sorundur. Beyin g n n fazla verildi i lkeler aras nda Hindistan, Pakistan, Birle ik Devletler Toplulu u, in, Filipinler, Cezayir, Fas, Tunus, ran, M s r, Nijerya, T rk Cumhuriyetler vs. de vard r. nemli l de beyin g alan lkeler aras nda ise ABD, Kanada, Avustralya, G. Afrika, Almanya, Fransa gibi lkeler vard r. Geli mi lkeler aras nda bile beyin g s z konusu olmaktad r. rne in Kanada ve ngiltere den ABD ye beyin g s z konusudur.
9 Kanadal lar daha iyi i olanaklar , y ksek cret ve daha d k vergi nedeniyle ABD de al may tercih etmektedirler. Kanada dan d ar ya olan beyin g kadar da Kanada kendisi d ar dan beyin g ald ndan gidenler ve gelenler birbirini dengelemektedir. o unlukla gelenler daha fazla olmaktad r. lkemizde ayn dengeden bahsetmek maalesef m mk n de ildir. Zira, T rkiye Hitler d neminde Yahudi bilim adamlar na kucak a m ve son on y ld r zellikle Sovyetler Birli inin da lmas ile birlikte T rki Cumhuriyetlerden bir miktar beyin g alm olsa da bunu iyi de erlendirdi ini s ylemek do ru olamayacakt 4 Kurtulu , Berrak, 5 Faist, Thomas, Uluslararas G ve Ulusa r Toplumsal Alanlar, Ba lam, 2003 Kamu ; C:8, S: 1/2005 II. Almanya ya T rk Emek G Bat Avrupa da yava geli en n fus ve i g c ile h zla geli en end strile me aras ndaki orans zl k emek ile sermaye aras nda bir dengesizli e yol a m t r.
10 Yat r mlarda emek tasarruf eden, sermaye yo un teknolojilerin kullan lmas na ra men, bu lkeler kendi i lerinde end striyel retimin devam y n nden kronik bir ekilde s r p gidecek emek talebi a klar yla kar la m lard r. Bu artlar alt nda ya kapitali yabanc sermaye halinde lke d b lgelere yat rmak veya yurtd ndan yabanc i g c temin etmek alternatifleri ortaya km t r. Bat Avrupa lkelerinin al abilir n fusa ihtiya hissetmesi sonucunda, T rkiye ilk kez emek ihra etmek durumu ile kar kar ya kalm , bu durumun yeni sorunlar do urma ihtimaline ra men yine de T rkiye Bat n n geli mi lkelerinin yan nda yer alm t r. Zira, T rkiye nin i i g n g d leyen etkenler aras nda gelir da l m ndaki e itsizlik, yoksulluk ve bat k lt r n n st nl fikri gibi nemli baz hususlar bulunmaktad r. T rkiye den i i g ile ilgili ilk anla ma T rk D i leri Bakanl ile SzhleswigNHolstein al ma Bakanl aras nda 1957 de yap lm t r.
