YANGIN GÜVENLİK EĞİTİMİ - abdurrahmanince.net

1 YANGIN G VENL K E T M . Yang n g venli inin en nemli basama yang n n kmas na mani olmak i in gerekli tedbirlerin al nmas d r. Yang n tehlikesinin daha iyi anla lmas ile tehlike alg s ve risk de erlendirme yetisinde geli me sa lanarak korunma tedbirlerine verilen nem art r lmal d r. Yang na sebebiyet verebilecek unsurlar n daha iyi anla lmas ile bunlar n kontrol cihetine gidilerek yang nlar n kmas minimize edilebilir ama asla s f rlanamaz. Yang n kt nda ise nemli olan onun gecikmeden fark edilmesidir. Sonra erken ve etkin m dahaleye haz r olunmas gerekmektedir. T m nlem ve engellemelere ra men yang n k p ta ba lang ta s nd r lemedi inde ve tahliyeye karar verildi inde nceden planl ve organize bir tahliyenin k ymeti hi bir ey ile l lemez. Binan n tahliye edilmesini gerektiren artlar gecikmeden g r lerek tahliyenin ba lat lmas gerekmektedir. Tahliye karar n n gecikmesi telafisi imkans z kay plar beraberinde getirebilir.

2 Yang n ilk g ren al an veya vatanda yang n uyar butonlar ve sair yollarla ihbar ve alarm vermesi gerekir. Sonra en yak n uygun s nd rme cihaz ile s nd rme al mas . yapmas gerekir. S v ve gaz yang nlar hari genelde yang n n ba lang c ndaki ilk bir dakikada sivil imkanlarla yang na m dahale edilebilmektedir. Buna g re t m al anlar n ve vatanda lar n s nd rme cihazlar n n kullan lmas n renmesi gerekmektedir. Yang n n ba lang c ndaki ilk bir dakikadan sonra itfaiyenin yeti ece i zamana kadar i yerinin s nd rme ekibinin itfaiyeci ki isel koruyucu donan mlar n ku anarak yang na m dahale al malar n devam ettirmesi gerekir. Ayr ca yine itfaiye yeti ene kadar mahsur kalan varsa kurtarma al malar n n yap lmas , ilkyard m gerektiren acil durum olu mu sa ilkyard m yap lmas , korunmas gereken kurtar lm e yan n koruma alt na al nmas gerekecektir. T m bunlar i yerlerinde acil durum ekiplerinin kurulmas n ve e itilmesini gerektirmektedir.

3 Ayr ca ki isel koruyucu donan mlar n ve di er te hizat n bulundurulaca yang n istasyonu odas olu turulmas gerekmektedir. YANGIN . Yang n: Kontrol d , tehlike do uran, s nd r lemedi i s rece madden ve manen zarar meydana getiren yanma olay d r. YANMA. Yan c maddenin yak c madde ( o unlukla havadaki oksijen) ile en az tutu ma s cakl nda meydana getirdi i kendini idame ettiren eksotermik kimyasal zincirleme reaksiyondur. YANGIN K MYASINA GENEL BAKI . CXHY + (X+Y/4)O2 + ISI XCO2 + (Y/2)H2O + ISI. Reaksiyon tutu ma s cakl na kadar endotermik safhadad r, bu noktadan sonra s . kayna ekilse bile reaksiyon kendini besler. YANGININ 4 UNSURU. 1- Yan c Madde 2- Oksijen 3- Is 4- Kimyasal Zincirleme Reaksiyon 1. YANGININ HIZI. Yang n n h z lineer de il ivmelidir. Q10 KURALI: Her 10 oC'lik s cakl k art ile yang n n reaksiyon h z ikiye katlan r. OKS DASYON HIZLARI. Yava Oksidasyon H cresel Solunum, Demirin Paslanmas . H zl Oksidasyon Yanma ok H zl Oksidasyon Patlay c Ortam (Atmosfer) Patlamalar.

4 S per H zl Oksidasyon Patlay c Madde Patlamalar , nfilak ve Detonasyon YANGIN TEHL KES . V cudumuz ve elbiselerimiz ba ta olmak zere evremizdeki e yalar n o unlu u yan c d r. Oksijen ya ad m z her ortamda mevcuttur. Yan c maddeleri tutu ma 2. s cakl na s tabilecek e itli s kaynaklar ile beraber al maktay z. Bu nedenlerle hemen her i yerinde az veya ok yang n tehlikesi vard r. YANGIN SINIFLARI (TS EN 2 VE TS EN 2/A1). A SINIFI: Normal olarak kor eklinde yanan genellikle organik yap daki kat madde yang nlar n kapsar B SINIFI: S v veya s v la abilen kat madde yang nlar n kapsar C SINIFI: Gaz yang nlar n kapsar D SINIFI: Metal yang nlar n kapsar F SINIFI: Pi irme aletleri i indeki bitkisel ve hayvansal pi irme ya lar n n yang nlar n . kapsar. A SINIFI YANGINLAR = NORMAL OLARAK KOR EKL NDE YANAN GENELL KLE. ORGAN K YAPIDAK KATI MADDE YANGINLARININ YANMA, PARLAMA VE. PATLAMA DAVRANI LARI. A s n f yang nlar normal olarak kor eklinde yanan genellikle organik yap daki kat madde yang nlar d r.

5 ( rnek; odun, k m r, ka t, ot, kuma vb.) temel zellikleri kor olu turmalar d r. A s n f kat maddelerin yanabilmesi i in tutu ma s cakl na s nd klar nda piroliz olup yan c gazlar n karmakta ve bu gaz yanmaktad r. Bu nedenle kat maddelerin s ile muhatap olabilecekleri ve yan c gazlar n karabilecekleri y zey alanlar ne kadar fazla olursa o kadar kolay yanacaklard r. Bir odun k t ne g re ince tahta par alar daha kolay yanacak, rendeden cips eklinde km tala lar parlama zelli i g sterecek, toz halindeki tala lar ise havada u u ur vaziyette bulunduklar nda toz patlamas meydana getirebileceklerdir. Kat maddelerin yanma davran nda s ile muhatap olup yan c gaz n . karabilecekleri ve bunu havan n oksijeni ile bulu turabilecekleri y zey alanlar en nemli etkendir. Korla ma ise yan c kat n n i inde bulunup ta yan c gaz karmayan ve yanmayan unsurlar etraf nda olu makta, s bu unsurlar taraf ndan tutulmaktad r. B ylece s y tutan kor etraf ndaki yan c lar s tarak bunlar n yan c gazlar n karaca y zeyler olu turmas na etki etmektedir.

6 B ylece bu tip yang nlarda bo ma y ntemi yetersiz kalmakta mutlaka korun so utulmas gerekmektedir. B SINIFI YANGINLAR = SIVI VEYA SIVILA AB LEN KATI MADDE. YANGINLARININ YANMA, PARLAMA VE PATLAMA DAVRANI LARI. S v veya s v la abilen kat madde yang nlar d r. ( rnek; benzin, benzol, mazot, solvent, katran, alkoller, mum vb.). temel zellikleri korsuz ve alevli yanmalar d r. B s n f s v maddelerin yanabilmesi i in tutu ma s cakl na s nd klar nda yeterli yan c . gaz retebilmeleri gerekmektedir. S v n n da kendisi yanmamakta s v dan buharla an gaz yanmaktad r. Bu nedenle yan c s v lar n yanma davran nda y zey alan ndan daha ok u uculuklar etken olmaktad r. Bir yan c s v ne kadar u ucu ise o kadar parlama davran g stermektedir. rnek olarak benzin ve tineri verebiliriz. B t n yan c s v lar n 3. buharlar yan c gaz olduklar ndan yeterli miktarda biriktiklerinde yanma davran . tamamen gazlar n yanma davran olarak patlama eklinde olmaktad r.

7 Yan c s v lar n ayr ca bir parlama noktas flash point vard r ki bu yukarda anlat lan parlama ile ayn ey de ildir. Flash point bir yan c s v n n alev alabilecek ekilde yan c . buhar retebilece i en d k s cakl k de eridir. Ancak bu durumda s kayna . ekildi inde alev s ner. Alevin s nmeden devam edebilmesi ancak tutu ma s cakl ve zerindeki s cakl klarda olur. rne in etil alkol n parlama noktas :12,7 oC, tutu ma s cakl ise:362,7oC't r. B s n f yan c s v yang nlar nda kor olmay p sadece alev bulundu undan s nd rmek i in sadece bo ma y ntemi yeterli olmaktad r. C SINIFI YANGINLAR = GAZ YANGINLARININ YANMA, PARLAMA VE PATLAMA. DAVRANI LARI. Gaz madde yang nlar n n temel zellikleri patlamad r ( rnek; metan, propan, b tan, LPG, asetilen, havagaz , do algaz, hidrojen vb.). C s n f gaz maddeler yanmaya haz r olup en az tutu ma s cakl ile muhatap olduklar nda derhal (1 mikro saniyede) yanarlar. Kat ve s v lardaki gibi bir gazla ma s recine ihtiya lar yoktur.

8 Bu ani yanma olay ani hacim genle mesine yani patlamaya sebebiyet verir. Bu sebeple yakla k 10 barl k bir bas n olu ur. Gazlar n yanabilmesi yani patlayabilmesi i in hava ile karakteristik bir kar m oran nda bulunmalar gerekir buna alt ve st patlama limitleri denir. Baz kaynaklarda ayn . de erler alt ve st tutu ma limitleri olarak ge er. Bu oran patlay c atmosfer olarak veya patlay c ortam olarak tan mlan r. Gazlar n yanma davran ocaklara kontroll olarak verilerek sa lanmakta, ok az birikme sonucu parlama davran g stermekte, alt ve st patlama limitleri aras ndaki bir birikme ise UVCE patlamas na yani patlay c ortam patlamas na sebebiyet vermektedir. D SINIFI YANGINLAR = METAL YANGINLARININ YANMA VE PATLAMA. DAVRANI LARI. Yanabilen metaller yang n d r. (Mesela; Al minyum, Lityum, Magnezyum, Titanyum, Zirkonyum, inko, Baryum, Uranyum, Pl tonyum Sodyum, Potasyum ve Kalsiyum vb.). Temel zellikleri korlu, alevsiz ve y ksek s cakl kta yanmalar d r.

9 ELEKTR K YANGINLARI. Enerji kayna na ba l durumdaki elektrik tesisat n n ve elektrikli cihazlar n yang nlar d r. F SINIFI YANGINLAR = P RME ALETLER NDEK B TK SEL VE HAYVANSAL. P RME YA LARININ YANGINLARI. Ya yang nlar zellikle mutfaklarda yemek pi irme ve k zartma amac ile s t lan ya lar n e itli sebeplerle gere inden fazla s narak tutu ma s cakl na ula mas sonucu meydana gelmektedir. Ayr ca davlumbazlarda da ya buharlar yo u arak zamanla birikmekte ve tutu ma s cakl na ula t nda ya yang n n olu turmaktad r. 4. YANGINDAN KORUNMA. Is Kaynaklar , Kolay Yan c lar, Oksitleyiciler veya nsan Davran lar Yang n Ba latabilir. Yan c maddelerin yan c l k s n flar , miktar ve da l m , Yang n y k , s kaynaklar ve s l i lemler, Oksitleyici maddelerin olu turacaklar yang n tehlikesi dikkate al narak bunlara kar . al nacak nlemler belirlenir. YANGIN YER NDEK TEHL KELER ve YANGIN SIRASINDA G VENL K. Yang n yerinde m dahale edenleri tehdit eden ok e itli ve b y k tehlikeler olu ur.

10 1- YANGININ B Y ME HIZI. Yang n ok h zl b y r, dolay s yla yang na kar yap lacak m dahale de ok h zl . yap lmal d r. 2- Y KSEK SICAKLIK TEHL KES . Yang n yerinde insan n dayanabilece inin ok st nde s cakl k olu maktad r. M dahale edenler yanmamalar i in gerekli donan ma sahip olmal d rlar. 3- YANGIN B LE ENLER N N YANGININ YAYILMASINA ETK LER . 3-1-Yan c Madde (Cinsi, Miktar , Da l m ). 3-2- Hava veya Oksijen (Hava B y kl , R zgar). 3-3- Is Transferi ( letim, Ta n m, I n m). 4- YANGININ SAFHALARINDAK TEHL KELER. 4-1- Ba lang Safhas nda ALEV D L (Flame - over). 5. 4-2- Denge Safhas nda AN TAM TUTU MA (Flash - over). 4-3- S cak T tme Safhas nda YANGIN PATLAMASI (Backdraft). 5- ZEH RL GAZLARIN OLU TURDU U SOLUNUM ZORLU U TEHL KES . 5-1- Bo ucu Etki Yapan Zehirli Gazlar (1. Grup). 5-2- Tahri Edici Zehirli Gazlar (2. Grup). 5-3- Kan Zehirleyen, Sinir Sistemini Tahrip Eden Zehirli Gazlar (3. Grup). 6- PATLAMA TEHL KES.