HR Square 42 - orcasite.be

1 Met het Limosa-project wat staat voor Landen-overschrijdend Informatie-systeem ten behoeve van Migratieonderzoek wordt het mogelijk de econo-misch actieve buitenlanders in kaart brengen. De (aan)meldingsplicht voor de tewerkstelling van bui-tenlanders, die zowel voor gedetacheerde werkne-mers als voor zelfstandigen en stagiairs geldt, gaat in op 1 april 2007 en laat toe een centraal kadaster samen te stellen dat alle gegevens over arbeids-vergunningen en -kaarten, verblijfsvergunningen en buitenlandse detacheringsverklaringen bundelt. Zo kunnen inspectiediensten de realiteit echt toetsen aan de wettelijke voordeel is dat Limosa het kluwen van maatregelen en wetgevende initiatieven kan ont-warren. Er komt namelijk ook een uniek loket, waar met n aangifte de volledige verwerking in alle instellingen wordt gewaarborgd.

2 Van zodra Limosa operationeel is, kunnen de overgangsmaatregelen die zijn ingesteld om onze economie tegen de in-stroom van werknemers uit nieuwe EU-lidstaten te beschermen, worden stopgezet. We zijn dus op weg naar een vrij verkeer van arbeid, maar onder-tussen blijft de problematiek van werknemers zon-der papieren wel harde aantal legale noch het aantal illegale buiten-landse arbeiders is bekend, ook niet bij Sabine Craenen, co rdinator van de Organisatie voor Clan-destiene Arbeidsmigranten. Zij krijgt slechts met het topje van de ijsberg te maken. Het probleem speelt in bepaalde sectoren meer dan in andere. De bouw, de land- en tuinbouw, de schoonmaaksector en de horeca zijn het populairst en daar wordt dan ook veel gecontroleerd. Het gaat te ver te stellen WERKNEMERS ZONDER PAPIEREND urft u vreemdgaan?

3 Zou u een buitenlandse werknemer zonder offici le papieren in dienst willen nemen? Zo ja, wat kan u dan te wachten staan? Experts met terreinkennis brengen u een status questionis, Jean-Philippe Nedelec (ISS) levert NELENBART ADRIAENS (CLAEYS & ENGELS) De strijd tegen illegale migratie is niet de kerntaak van de socialeinspectie, maar draagt wel bij tot de bestrijding van de illegale arbeid. Hendrik De Schrijverarbeidsrelaties18 ARBEIDSRELATIES hr Square nr 42 februari 2007arbeidsrelatieshr Square nr 42 februari 2007 ARBEIDSRELATIES 19dat deze sectoren zonder de illegale arbeiders zou-den stilvallen, maar het is goed mogelijk dat een aantal werven dan niet op tijd opgeleverd wordt of dat prijzen ineens de hoogte in schieten. Sabine Craenen: Veel heeft te maken met de druk op de prijzen.

4 De concurrentie is immens groot: alles moet sneller en goedkoper. Uiteindelijk is onder de loonsvoorwaarden duiken de enige manier om de kostprijs te drukken. Secto-ren als de bouw en de horeca kunnen ook niet ge-delokaliseerd worden en zijn daarom heel vatbaar voor illegale arbeid. Volgens Ronny Matthysen, ACV-secretaris Bouw en Industrie Antwerpen, is er niets nieuws onder de zon: In de regionale overeenkomst tussen vak-bonden en werkgevers in de bouw van 1934 is een heel hoofdstuk gewijd aan de bescherming tegen buitenlandse arbeiders. Mobiliteit is een wezenlijk kenmerk van de bouw en de stap van mobiliteit naar migratie is klein. Hij nuanceert ook: De grootste groep illegale arbeiders zijn onze eigen le-den, niet de illegalen. We moeten daarin eerlijk zijn. Elke dag een uurtje werken in het zwart, daarvan wordt de bouw groot.

5 Bijna elke kleine aannemer heeft dat structureel ingebouwd. De problematiek van de buitenlandse werknemers staat hier niet los van, maar het fundamentele probleem is het zwart-werk en niet de arbeid door illegalen. Ondanks het feit dat deze clandestiene arbeid slechts uiterst zelden legale arbeid vervangt (ille-galen verrichten het werk dat anderen niet willen aanvaarden), gaat er wel een zeker gevaar van uit. Sabine Craenen: In de bouw en schoonmaaksec-tor vormen clandestiene bedrijfjes, of werkgevers die minder dan het minimumloon betalen, concur-rentie voor wie de wet respecteert. Deze laatste ondernemingen zijn de dupe. Ook de vakbonden waarschuwen voor de nefaste invloed op de loon- en arbeidsvoorwaarden. Vol-gens Ivan Grootaers, ABVV-secretaris van de Alge-mene Centrale Antwerpen (bouw, betonsector en steenbakkerijen) vormt vooral detacheringfraude een bedreiging.

6 Onder de noemer van detachering (zie kader) worden soms illegale werknemers in het circuit gebracht. Een studie van het Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) toont de bedreiging voor de werknemers in de bouw, de fiscaliteit en de werk-gevers (dalende winst door deloyale concurrentie) aan. De prijzen dalen constant. Werkgevers betalen bouwvakkers bijvoorbeeld een mobiliteitsvergoe-ding voor hun verplaatsingen naar de werf, maar gedetacheerden wonen op of dichtbij de werf. Voor hen hoeft de werkgever dus geen mobiliteitskosten te betalen. Door de systemen van illegale arbeid in de sectoren waar handenarbeid primeert, neemt de druk op Belgische laaggeschoolden enorm toe: zij worden uit het arbeidscircuit gestoten. Sociale projecten krijgen in de kleine bedrijfjes moeilijk nog personen geplaatst.

7 Die werkgevers moeten op hun beurt werknemers afdanken, omdat ze met (il-legale) onderaannemers werken. DE THEORIEMet de nieuwe EU-lidstaten zal op termijn vrij ge-werkt worden, maar tot dan gelden bepaalde re-gels (zie kader Wat mag, wat niet? ). Sabine Crae-nen vreest dat malafide praktijken blijven bestaan: Het gevaar van de overgangsmaatregelen is dat er een grijze zone ontstaat, waarin allerlei nepstatuten worden uitgevonden. Het risico bestaat dat eens alles open is en iedereen legaal kan komen werken, die nepstatuten zo gevestigd zijn dat ze de arbeids-voorwaarden onderuit halen. Zo kan in een sector waar eerder altijd werknemers aan de slag waren, zelfstandigenwerk tijdens de overgangsmaatre-gelen de regel worden en blijven bestaan omdat het goedkoper is. Ivan Grootaers deelt dezelfde sommige gevallen zijn echter zowel werknemer als werkgever te goeder trouw, maar bestaat er geen mogelijkheid om iemand legaal aan te wer-ven.

8 De inwonende huishoudhulp is hiervan een voorbeeld. Sabine Craenen: Niemand van ons wil dat doen, maar veel buitenlandse vrouwen wel. Toch zijn hiervoor geen arbeidskaarten te verkrijgen. Het zou bovendien de controlemogelijkheden alleen maar vergroten. Bart Adriaens, advocaat-vennoot bij Claeys & En-gels, bevestigt: Deze categorie had op de lijst met knelpuntberoepen moeten staan. Het is een lacune op een lijst die verder vrij exhaustief is. De Organisatie voor Clandestiene Arbeidsmigranten ( ) wil de legale mogelijkheden vergroten, maar vestigt ook de aandacht op de relatief sterke rechtspositie van illegalen. Illegale werknemers zijn immers helemaal niet rechteloos: volgens interna-tionale verdragen en de Belgische wet moeten ze net zo goed een minimumloon, ontslagvergoeding, vakantiegeld en een vergoeding bij arbeidsongeval-len krijgen.

9 De weinige werknemers zonder papieren voor wie ook sociale bijdragen worden betaald, hebben bovendien recht op kinderbijslag, pensioen en een aansluiting bij het ziekenfonds. Commentarieert Crae-nen: De Belgische wet biedt een zeer hoge bescherming voor wie niet legaal werkt, zowel voor zwartwerkers als werknemers zon-der arbeidsvergunning of -kaart. Een groot aantal regels die werknemers beschermen, moet altijd gerespecteerd worden, ook al is het contract niet geldig. sprak, in samenwerking met ACV en ABVV, recent de illegale werknemers zelf aan door middel van een meertalige, uiterst eenvoudige rechtengids. Die is te vinden op PRAKTIJKMaar deze theoretisch goede bescherming kan in de praktijk bijna niet afgedwongen worden, of wordt niet afgedwongen. Problematisch is de on-wetendheid van de buitenlandse arbeiders, hun gebrekkige kennis van de taal en van het rechtssy-steem, hun vrees om gerepatrieerd te worden, de gerechtskosten enzovoort.

10 Normaal kunnen werk-nemers zonder papieren bij de start van een ver-blijfsprocedure gemakkelijk een pro-deoadvocaat krijgen, maar toch ondervinden we veel moeilijk-heden voor arbeidsgerelateerde zaken. Bovendien hebben we gespecialiseerde advocaten nodig, die via een pro-deoprocedure vaak niet te vinden zijn , merkt Craenen op. De vakbonden vragen ambtshal-ve het recht om in naam van de werknemer zonder papieren naar de rechtbank te stappen, ook als die werknemer al gerepatrieerd Adriaens erkent dat de illegale arbeider zijn weg niet vindt in het rechtssysteem, maar heeft er toch niet veel vertrouwen in dat de vraag van de vakbonden gehonoreerd zal worden. Wie klacht indient tegen zijn werkgever, moet in de huidige regeling zelf de tewerkstelling bewijzen. ervaart dat dit zeer moeilijk is indien men niet over de traditionele documenten beschikt.