Standaardeenheden – SI-stelsel

1 I - A / 1A - Standaardeenheden / SI-STELSELI ALGEMENE TECHNIEKHet SI (syst me International) is de internationaal geaccepteerde vorm van het MKSA-stelsel (= meter, kilogram, seconde, amp re). De samenhang tussen de grootheden isgebaseerd op de fundamentele wetten van de SI is vastgelegd in de volgende normen: ISO 31/0 en 31/I-XII, ISO 1000, ISO/DR2337, NEN 999, NEN 1000, NEN 3049, NEN 3069, NEN 1225, NEN wet bepaalt dat in Nederland en de andere EG-landen alleen de tot het SI behorendeeenheden en een beperkt aantal (per land vastgestelde) toegestane eenheden mogenworden SI omvat: zeven grondeenheden; afgeleide eenheden met een eigen naam; afgeleide, samengestelde eenheden; decimale veelvouden en delen van SI-eenheden.

2 Fundamentele stroomIamp reAtemperatuurTkelvinKhoeveelheid stofnmolmollichtsterkteIcandelacdDefinit ies van de grondeenheden:meter (m)De meter is de lengte gelijk aan ,73 golflengten in het luchtledige van de stralingovereenkomend tussen de niveaus 2p10 en 5d5 van het atoom krypton SI-stelselPRAKTIJKBOEK VOOR DE KOUDETECHNIEKI - A / 2I ALGEMENE TECHNIEK kilogram (kg)Het kilogram is de eenheid van massa; het is gelijk aan de massa van het internationaleprototype van het (s)De seconde is de tijdsduur van perioden van de straling overeenkomendmet de overgang tussen de twee hyperfijnniveaus van de grondtoestand van het atoomcesium re (A)De amp re is de constante stroom die, indien hij wordt onderhouden in twee evenwijdige,rechtlijnige en oneindig lange geleiders van te verwaarlozen cirkelvormige doorsnede,welke geplaatst zijn in het luchtledige op een onderlinge afstand van 1 meter, tussen dezetwee geleiders een kracht veroorzaakt gelijk aan 2 10 7 newton voor iedere meter (K)

3 De kelvin, eenheid van thermodynamische temperatuur, is het 1/273,16 deel van de ther-modynamische temperatuur van het tripelpunt van (mol)De mol is de hoeveelheid stof van een systeem dat evenveel elementaire entiteiten bevatals er atomen zijn in 0,012 kilogram koolstof gebruikmaking van de mol moeten de elementaire entiteiten worden gespecificeerd;deze kunnen zijn: atomen, moleculen, ionen, elektronen, andere deeltjes of bepaalde groe-peringen van dergelijke (cd)De candela is de lichtsterkte, in loodrechte richting, van een oppervlakte van 1 meter van een zwart lichaam bij een stollingstemperatuur van platina onder eendruk van newton per vierkante eenheden.

4 Radiaal (rad)De radiaal is de vlakke hoek tussen twee stralen van een cirkel die op de omtrek een boogafsnijden waarvan de lengte gelijk is aan de (sr)De steradiaal is de ruimtehoek die, wanner zijn top samenvalt met het middelpunt van eenbol, op die bol een oppervlakte uitsnijdt gelijk aan die van het vlakke vierkant dat de straalvan de bol als zijde - A / 3A - Standaardeenheden / SI-STELSELI ALGEMENE TECHNIEKA fgeleide eenhedenAfgeleide eenheden met een eigen naamafgeleide grootheidafgeleide eenheidnaamsymboolnaamsymboolafleidingop pervlakteA, (S)vierkante meterm2m mvolumeVkubieke meterm3m m m(vlakke) hoek.

5 Radiaalradzie steradiaalsrzie , hertzHzs 1krachtFnewtonNkg m s 2druk, spanningppascalPaN m 2arbeid, energieW, EjouleJN mhoeveelheid warmteQvermogen, energiestroomPwattWJ s 1warmtestroomQo(elektrische) ladingQcoulombCA s(elektrische) spanningU, VvoltVW A 1potentiaalverschilV(elektrische) weerstandRohm V A 1(elektrische) geleidingGsiemensSA A 1capaciteitCfaradFC V 1magnetische flux weberWbV s(elektrische) inductantieLhenryHV s A 1magnetische inductieBteslaTWb m 2lichtstroom lumenlmcd srverlichtingssterkteEluxlxlm m 2activiteitAbecquerelBqs 1geabsorbeerde dosisDgrayGyJ kg 1 Samengestelde afgeleide eenheden (voorbeelden)grootheiddefinitievergelijk ingafgeleide SI-eenheidsnelheidu= dl/dtm/sversnellinga= du/dtm/s2hoeksnelheid = /trad/svolumestroomVo= dV/dtm3/smomentM= F VOOR DE KOUDETECHNIEKI - A / 4I ALGEMENE TECHNIEK grootheiddefinitievergelijkingafgeleide SI-eenheiddichtheid = m/Vkg/m3dynamische viscositeit , = F/(A du/dy)

6 Pa skinematische viscositeit = / m2/sentropieS= Q/TJ/Kwarmte-overdrachtsco ffici nt = Qo /(A. T)W/(m2 K)warmte-geleidingsco ffici nt = Qo d/(A T)W/(m K)warmtecapaciteitC= dQ/dJ/Ksoortelijke warmtec= C/mJ/(kg K)temperatuurvereffenings-co ffici nta= /( cp)m2/smolaire massaM= m/nkg/molDecimale voorvoegselsvoorvoegselssymboolfactorexa E(10181 000 000 000 000 000 000petaP(10151 000 000 000 000 000teraT(10121 000 000 000 000gigaG(1091 000 000 000megaM(1061 000 000kilok(1031 000(hecto)(h)(102)100(deca)(da)(10)10dec id(10 10,1centic(10 20,01millim(10 30,001micro (10 60,000 001nanon(10 90,000 000 001picop(10 120,000 000 000 001femtof(10 150,000 000 000 000 001attoa(10 180,000 000 000 000 000 001 Regels voor gebruik:1.))))))))))))))

7 Het symbool van een voorvoegsel vormt n geheel met het symbool waaraan het istoegevoegd en vormt zo een symbool van een nieuwe Eenheden met voorvoegsels kunnen tot een macht worden verheven en met andereeenheden worden samengesteld tot afgeleide op:cm = (10 2 m)2 = 10 4 m2en duscm c(m2) = 10 2 m23. Het combineren van voorvoegsels is niet toegestaan, bijvoorbeeld:10 12 F = 1 pF en niet: 1 FI - A / 5A - Standaardeenheden / SI-STELSELI ALGEMENE TECHNIEK4. Bij het kilogram is reeds een voervoegsel gebruikt met betrekking tot het gram (sym-bool: g). Hier moeten dus ook de andere decimale veelvouden en delen worden betrok-ken op het gram, bijvoorbeeld: 10 6 kg = 1 mg en niet.

8 1 kgEnige fundamentele natuurconstantenconstantesymboolwaarde )lichtsnelheid in vacu mc299,792 548 106 m/s0,004elementaire lading(de lading van een proton)e0,160 218 92 10 18 C2,9getal van Avogadro(aantal deeltjes per mol)NA602,204 5 1021 mol 15,1constante van Faraday(F=NA e)F96,484 56 10 C/mol2,8constante van Planck(de grootte van een licht-quantum is h )h0,662 617 6 10 33 J/Hz5,4molaire gasconstante(p V=n R T voor ideaal gas)Rm8,314 41 J(mol K)31constante van Boltzmann(k=R/NA)k13,806 62 10 24 J/K32constante van Stefan-Boltzmann( =( /60) k4/[(h/2 )3 c02] 56,703 2 10 9 W(K4 m2)125stralingsfluxdichtheid vanzwarte straling per ruimte-hoek 2 is T4)gravitatieconstante(F=G m1 m2/r2)G, k66,720 10-12 N m2/kg2615 ) = 106 de relatieve standaardafwijking(gegevens: Eenheid in eenheden StichtingTeleac Utrecht 1977)ToelichtingenSchrijfwijze van eenheidssymbolenSymbolen van eenheden zijn onveranderlijk; ze mogen niet cursief worden gezet; kleineletters mogen niet in hoofdletters worden veranderd.

9 Toevoegingen aan een eenheidssym-bool, bijv. een index zijn niet SI is gebaseerd op de thermodynamische of absolute temperatuur, zoals deze volgt uitde Wet van Carnot-Clausius. In de praktijk ijkt men volgens de Internationale PraktischeTemperatuur-Schaal (IPTS 68), die de absolute schaal zeer dicht benadert. De absolutetemperatuurschaal, met de kelvin als eenheid, heeft als vaste punten:PRAKTIJKBOEK VOOR DE KOUDETECHNIEKI - A / 6I ALGEMENE TECHNIEK het absolute nulpunt: T = 0 K het tripelpunt van H2O: T = 273, de absolute temperatuurschaal blijft de Celsiusschaal in gebruik, met als eenheid degraad Celsius ( C), die gelijk is aan de nulpunt van de Celsiusschaal komt overeen met 273,15K op de absolute temperatuur-schaal.

10 De eenheid C wordt bij voorkeur uitsluitend gebruikt voor de aanduiding vantemperatuurniveau, bijv.: 20 C (=293,15K).Temperatuurverschillen, -intervallen en -veranderingen zijn steeds uit te drukken in kelvin(K), bijv.: 20 C druk wordt aangegeven met het symbool p, of ter onderscheiding van effectievedruk met pa. Manometers die absolute druk aangeven, dienen op de wijzerplaat de aandui-ding abs te de effectieve druk wordt verstaan het verschil tussen absolute en atmosferischedruk, aan te geven met het symbool buisveermanometers, die effectieve druk meten, is de schaalindeling in het algemeengebaseerd op een atmosferische druk van 100 kPa (1 bar).