Opdrachtgevers opgelet : hoofdelijke …

1 Pacioli Nr. 421 BIBF-IPCF / 14-27 maart 20161P 309340 Afgiftekantoor 9000 Gent X Tweewekelijks Verschijnt niet in de weken 28-36 BIBF | Beroepsinstituut van erkende Boekhouders en FiscalistenINHOUDp. 1/ Opdrachtgevers opgelet : hoofdelijke aansprakelijkheid voor sociale en fiscale schulden uitgebreidp. 5/ Enkele overwegingen over de levensverzekeringsovereenkomst in verband met de registratie- en successierechtenOpdrachtgevers opgelet : hoofdelijke aansprakelijkheid voor sociale en fiscale schulden uitgebreidVoor werken in onroerende staat bestaat reeds jaren een mechanisme van hoofdelijke aansprakelijkheid van Opdrachtgevers en aannemers voor de sociale en fiscale schulden van hun onderaannemers. De pro-grammawet van 10 augustus 2015 heeft deze hoof-delijke aansprakelijkheid gevoelig uitgebreid voor Opdrachtgevers van werken in onroerende InleidingIn het kader van de strijd tegen de sociale fraude in de bouwsector (de werken in onroerende staat ), heeft de wetgever een aantal mechanismen in het le-ven geroepen, zoals daar zijn de verplichte elektro-nische aanwezigheidsregistratie op bouwwerven, de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de betaling van de lonen en de hoofdelijke aansprakelijkheid voor fiscale en sociale schulden.

2 Dit laatste instrument vormt het centrale thema van deze bijdrage. Ach-tereenvolgens worden besproken : het toepassings-1 Art. 30bis-30quater wet 27 juni 1969 tot herziening van de besluit-wet van 28 december 1994 betreffende de maatschappelijke zeker-heid der arbeiders (hierna verkort RSZ-wet ); art. 400-408 Wetboek van 10 april 1992 van de Inkomstenbelastingen 1992 (hierna verkort WIB 1992 ).gebied, de hoofdelijke aansprakelijkheid, de subsi-diaire of getrapte aansprakelijkheid en de recente wijzigingen. Eindigen doen we met een kort ToepassingsgebiedDe regeling inzake hoofdelijke aansprakelijkheid voor fiscale en sociale schulden geldt voor alle werken in onroerende staat . Ter invulling van dit begrip wordt verwezen naar de Het betreft alle mogelijke werken die uitgevoerd worden op een onroerend goed of deel van een onroerend goed zoals bouwen, verbouwen, afwer-ken, inrichten, herstellen, onderhouden, schoon-maken en In 2013 werd de regelgeving 2 Art.

3 20, 2 KB nr. 1 van 29 december 1992 houdende de regeling voor de voldoening van de Volledigheidshalve merken wij op dat deze hoofdelijke aansprakelijk-heid losstaat van de verplichting tot het verstrekken van inlichtin-gen die op de aannemer rust (artikel 30bis, 7 RSZ-wet). Voor deze verplichting is voorzien in een vrijstelling (1) voor de aannemer die geen beroep doet op een onderaannemer en waarvan de werken het bedrag van 30 000 euro niet overschrijden; en (2) voor de aannemer die een beroep doet op slechts n onderaannemer wanneer het be-drag van de werken lager is dan 5 000 euro (art. 30 KB 27 december 2007). Een dergelijke vrijstelling is niet voorzien in het kader van de hoofdelijke aansprakelijkheid. Pacioli Nr. 421 BIBF-IPCF / 14-27 maart 20162uitgebreid naar andere fraudegevoelige sectoren, met name de bewakings- en de de notie werken in onroerende staat een rui-me invulling kent en dus niet enkel klassieke bouw-werken viseert, bleek meermaals in het verleden.

4 Zo zijn rechterlijke uitspraken voorhanden waarin werd geoordeeld dat het planten van bloembollen4 en tuinwerken bestaande in de aanleg van grond rond een woonst5 evenzeer onder het toepassings-gebied ressorteren. Ook de formulering onder-houden en het reinigen van goederen wordt ruim gelezen. Hiermee wordt elk reinigingswerk zonder onderscheid naargelang de aard of het belang van dat werk en dus ook de dagelijkse reiniging waar-mee het goed wordt proper gehouden, Indien een opdrachtgever niet de nodige controles uitvoert, kan hij bijgevolg aansprakelijk worden ge-steld voor de schulden van zijn mechanisme van de hoofdelijke aansprakelijk-heid is eveneens van toepassing op de sociale en fiscale schulden van de vennoten van een tijdelijke handelsvennootschap, een stille handelsvennoot-schap of een maatschap die optreedt als aannemer of Dit is van belang, vermits der-gelijke vennootschapsstructuren zeker in de bouw-sector vaak hoofdelijke aansprakelijkheid geldt niet voor Opdrachtgevers -natuurlijke personen die uitslui-tend voor priv doeleinden werken laten Deze uitzondering wordt strikt ge nterpreteerd.

5 Zo zal een particuliere opdrachtgever die werken in onroerende staat laat uitvoeren aan zijn woning, waarvan hij een gedeelte eveneens gebruikt voor professionele doeleinden, wel onder de regelgeving vallen en dit ongeacht de verhouding privaat-be-roepsgebruik. Vzw s en patrimoniumvennoot-schappen zijn rechtspersonen en genieten geen is de RSZ en de fiscus die de bewijslast dra-gen en moeten aantonen dat werken worden uit-4 Arbh. Gent 10 september 1998, TGR 1999, Arbrb. Charleroi 11 januari 1990, 1990, Cass. 9 oktober 2006, JTT 2010, Arbrb. Nijvel 15 mei 2012, 2013, Art. 30bis, 6 RSZ-wet; art. 402, 6 WIB Art. 30bis, 10 RSZ-wet; art. 407 WIB 1992. 10 B. Croimans en F. Van oVermeiren, hoofdelijke aansprakelijkheid voor loonschulden: eerste beoordeling van de juridische en prakti-sche gevolgen , O r. 2014, die onder het toepassingsgebied van de wetgeving hoofdelijke aansprakelijkheidOpdrachtgevers, aannemers of onderaannemers die een beroep doen op een (onder)aannemer om wer-ken in onroerende staat uit te voeren, kunnen zo-als gezegd hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor de sociale en fiscale schulden van deze (on-der)aannemer.

6 Deze hoofdelijke aansprakelijkheid treedt in werking wanneer de (onder)aannemer dergelijke schulden heeft op het ogenblik van het afsluiten van de (onder) is bijgevolg van groot belang dat een opdracht-gever of een aannemer vooraleer hij contracteert met een aannemer of onderaannemer, verifieert of deze (onder)aannemer geen sociale of fiscale schul-den heeft. Dit kan relatief eenvoudig via de open-bare gegevensdatabanken van de betrokken Wanneer uit deze consultatie blijkt dat de betrokken aannemer geen schulden heeft bij de RSZ of de fiscus, treedt het mechanisme van de hoofdelijke aansprakelijkheid niet in deze hoofdelijke aansprakelijkheid wel van toe-passing, dan betekent dit dat de opdrachtgever of (onder)aannemer mede verantwoordelijk wordt voor de betaling van de schulden van de aannemer of onderaannemer op wie hij een beroep heeft ge-daan. Deze aansprakelijkheid is voor sociale schul-den beperkt tot de totale prijs van de werken die werden toevertrouwd aan de aannemer of onder-aannemer exclusief De aansprakelijkheid voor fiscale schulden is begrensd tot 35 procent van de totale prijs van de werken, exclusief InhoudingsplichtHet volstaat niet om alleen bij de contractsluiting na te gaan of de aannemer of onderaannemer so-ciale of fiscale schulden heeft.

7 De controle in de daartoe bestemde databanken moet telkens gebeu-ren wanneer de opdrachtgever, aannemer of on-deraannemer een betaling verricht aan een (onder) Databanken te consulteren via (sociale schul-den) en ( fiscale schulden). 12 Art. 30bis, 3 RSZ-wet. 13 Art. 402, 4 WIB Nr. 421 BIBF-IPCF / 14-27 maart 20163 Indien blijkt dat de aannemer of onderaannemer sociale of fiscale schulden heeft, moet de opdracht-gever of aannemer een deel van de verschuldigde bedragen inhouden en doorstorten aan de RSZ of de fiscus. Dit is de zogenaamde bepaald gaat het om de volgende inhoudin-gen : sociale schulden : inhouding en doorstorting aan de RSZ van 35 % van het factuurbedrag (excl. btw); fiscale schulden : inhouding en doorstorting aan de fiscus van 15 % van het factuurbedrag (excl. btw).Deze inhoudingen en doorstortingen zijn steeds begrensd tot het bedrag van de schulden van de op-drachtgever, aannemer of onderaannemer op het ogenblik van de de inhoudingsplicht correct wordt uitge-voerd bij elke betaling, is de hoofdelijke aanspra-kelijkheid niet van Wordt de inhou-dings- en doorstortingsplicht niet gerespecteerd, dan is de opdrachtgever/(onder)aannemer, naast eventuele strafsancties, niet alleen het bedrag van de inhouding verschuldigd, maar ook een bijslag gelijk aan hetzelfde De sanctie betreft bijgevolg een verdubbeling van het kan dit als volgt worden weergege-ven :Op het moment van de contract-sluitingOp het mo-ment van de betaling Inhou-dings-plicht ?

8 SanctieGeen schuldenGeen schuldenNee Geen schuldenWel schuldenJaBedrag inhouding x 2 SchuldenGeen schuldenNee SchuldenSchuldenJaHoofdelijke aansprake-lijkheid+ bedrag inhouding x 214 Art. 30bis, 4 RSZ-wet; art. 403, 4 WIB Art. 30bis, 4, eerste lid RSZ-wet; art. 404 WIB 1992. V. Subsidiaire of getrapte aansprakelijkheidTot dusver werd de aansprakelijkheid van de op-drachtgever of (onder)aannemer voor hun recht-streekse contractanten geviseerd. De wetgever heeft de aansprakelijkheid in 2012 uitgebreid naar verdere onderaannemers in de keten waarmee geen rechtstreekse contractuele band bestaat. Er werd een mechanisme van getrapte of ketenaan-sprakelijkheid voorzien, waardoor de overheid stelselmatig kan opklimmen in de De ratio legis van deze verruimde aansprake-lijkheid bestaat er onder meer in om lege dooson-dernemingen , waarmee wordt getracht sociale en fiscale bijdragen te ontlopen, te vermijden. De regelgever stelde immers vast dat sociale fraude vaak niet effectief werd bestraft, bijvoorbeeld om-dat aannemers of onderaannemers snel van naam veranderen of gewoon spoorloos het uitoefenen van de ketenaansprakelijkheid wordt de chronologische volgorde gerespecteerd.

9 De hoofdelijke aansprakelijkheid wordt in eer-ste instantie toegepast op de aannemer die recht-streeks een beroep deed op de onderaannemer met sociale of fiscale schulden. Wanneer deze aanne-mer niet overgaat tot betaling van de verschul-digde bedragen binnen de dertig dagen na de ver-zending van een aangetekende ingebrekestelling, zal hij zelf als schuldenaar in de databanken van de overheid worden aangeduid. Vervolgens kan de RSZ en/of de fiscus de aannemer aanspreken die een beroep deed op deze nalatige aannemer en dus een trap hoger staat in de keten. Wanneer ook deze aannemer in gebreke blijft de verschuldigde bedra-gen te betalen, zal de RSZ en de fiscus getrapt kunnen opklimmen in de keten en de sociale en fiscale bijdragen innen bij de volgende Wat is er gewijzigd voor de opdrachtgever ?Het systeem van voormelde subsidiaire of getrapte aansprakelijkheid stopte vroeger bij de hoogste aannemer in de keten.

10 De RSZ en de fiscus konden bijgevolg niet verder opklimmen tot de opdracht-gever, wiens aansprakelijkheid beperkt bleef tot de rechtstreekse Art. 30bis, 3 RSZ-wet; art. 402, 8 WIB Nr. 421 BIBF-IPCF / 14-27 maart 20164De programmawet van 10 augustus 2015 heeft hierin verandering gebracht en de getrapte aan-sprakelijkheid uitgebreid tot de opdrachtgever. Met ingang van 28 augustus 2015 kan de opdrachtge-ver niet alleen aansprakelijk worden gesteld voor de schulden van zijn rechtstreekse aannemer, maar ook van diens onderaannemer of verdere onderaan-nemers in de bijvoorbeeld dat een opdrachtgever voor wer-ken in onroerende staat een beroep doet op een aannemer A, die op zijn beurt een onderaannemer B met sociale schulden inschakelt. De RSZ of de fiscus kan in de eerste plaats aannemer A aanspre-ken voor de sociale schulden van B. Wanneer deze schulden door aannemer A niet vereffend worden binnen de dertig dagen, kan de RSZ zich vervol-gens tot de opdrachtgever richten.