VERGİ DENETİMLERİNDE ADAT YÖNTEMİYLE FAİZ …

1 VERG DENET MLER NDE ADAT Y NTEM YLE FA Z HESAPLANMASI VE MUHASEBE KAYITLARI VERG DENET MLER NDE ADAT Y NTEM YLE FA Z HESAPLANMASI VE MUHASEBE KAYITLARI G ray RED K Serbest Muhasebeci Mali M avir Mazars&Denge Denetim YMM A.. Lebib Yalk n Mevzuat Dergisi, Mart 2006 1- G R letmelerin mali i lemlerinin vergisel a dan denetlenmesinde, zellikle kasa hesab hareketleri ile kasada tutulan paran n miktar ve i letmenin ili kili oldu u ki iler ve i letmelerle olan cari hesap hareketleri ile para transferleri zellikle incelenmekte ve bu i lemlerde i letme kaynaklar n n kay t d bir ortamda de erlendirildi i ya da kay tl olsa dahi emsaline nazaran d k bir fiyat veya faizden de erlendirildi i.

2 Kulland r ld .. durumlar tespit edilirse, s z konusu kayb n i letme kay tlar na gelir olarak intikalinin sa lanmas ve bu yolla vergi matrah na dahil edilerek, vergi kayb n n telafisi edilmesinde uygulanan bir y ntemdir adat y ntemiyle faiz hesab . al mam zda, adat y ntemiyle faizin zellikle g ndeme geldi i; normalin st nde ger ekle en ve ticari hayat n ger ekleri ile ba da mayacak derecede y ksek kasa bakiyeleri ve i letmenin ili ki i inde orta ortaklar ve di er ilgili i letmelerle olan cari hesap ili kileri ve para transferleri incelenecek, hesaplama y ntemi a klanacak ve muhasebe kay tlar na dair rnekler verilecektir.

3 2- KASA HESABININ VERG SEL Y NDEN DENET M NDE ADAT Y NTEM YLE FA Z HESABI VE MUHASEBE KAYITLARI Kasada Yer Alan Normalin zerindeki Nakit Fazlal na Vergisel Yakla m Ticari hayat n bir ger e i de, hi bir i letmenin elinde at l fon tutmayaca d r. Ger ekten ticari ili kileri i erisinde, tabiri caiz ise bir kuru unun dahi hesab n yapan basiretli bir t ccar, kasas nda asla normal ihtiyac d nda bir mebla tutmayacak ve bu nakit fazlas n mutlaka e itli finansal ara lar vas tas yla de erlendirecektir.

4 Yap lacak denetimlerde, i letme kasa hesab nda s rekli olarak normalin zerinde bir mebla oldu u tespit edilirse kasa hesab ayr nt l bir ekilde incelenecektir. Bu y ksek mebla lar s reklilik g steren bir ekilde devam ediyorsa ( rne in; 7-8 ay boyunca veya 1 y l boyunca hatta daha uzun bir s re) bunun sebebi i letme yetkililerine sorulacakt r. Ayr ca denetim yap lan g n itibariyle kasa say m da ger ekle tirilmelidir. Bu say m neticesinde zaten normalin zerinde bir fiili say m noksan olu ursa i letme yetkililerinin hi bir a klamas na itibar edilmeyecektir.

5 Rne in; mesai saati sonunda yap lacak s rpriz/ani/habersiz bir kasa say m nda, kasa hesab bakiyesine g re kasada YTL olmas gerekirken yap lan say mda YTL gibi bir nakit tespit edilirse aradaki YTL lik fark n mant kl izah n n yap labilece ini d nm yoruz. Uygulamada bir ok k k ve orta l ekli i letmenin kasa hesab n n g nl k ola an ihtiya lar n n zerinde oldu u g r lebilecektir. Buradaki vergisel yakla m; kasada fiilen yer almayan mebla n i letme sahipleri taraf ndan i letmeden ekildi i ve kendi ahsi inisiyatiflerinde ve ahsi ihtiya lar i in kullan ld eklinde olacakt r.

6 Nerimiz; kasan z n bilfiil alabilece inden daha fazla bir nakdi asla hesaplar n zda tutmay n(!) Elbette bu olaya mizahi bir yakla md r. Olmas gereken i letmenin ola an ihtiya lar kadar nakdin i letme kasas nda bulunmas ve nakit fazlas n n banka hesaplar nda yer almas d r. Tevsik Zorunlulu u Uygulamas n n Y ksek Kasa Bakiyelerine Etkisi Bilindi i zere, 213 say l Vergi Usul Kanununun m kerrer 257 nci maddesinin birinci f kras n n (2 numaral bendinin) vermi oldu u yetkiye istinaden Maliye Bakanl nca ticari i lemler ve finansal hareketlerin taraflar n n izlenmesi ve vergiyi do uran olay n mali kurumlar n kay t ve belgeleri yard m yla tespit edilmesi amac yla yay mlanan 320, 323 ,324 ve 332 s ra numaral Vergi Usul Kanunu Genel Tebli leri ile, tarihinden itibaren m kelleflerin T rk Liras n ( 320 s ra numaral VUKGT ile De den ge erli olmak zere YTL olarak belirlenen bu tutar.)

7 Tarihli 323 s ra numaral VUKGT ile den itibaren ge erli olmak zere YTL na y kseldikten sonra 332 s ra numaral VUKGT ile den itibaren ge erli olmak zere YTL na d r lm t r.) a an tahsilat ve demelerini banka, zel finans kurumlar ve Posta ve Telgraf Te kilat Genel M d rl (PTT) arac k l narak yap lmas gerekti i, ancak bankalar, zel finans kurumlar veya PTT arac k l nmak suretiyle tevsiki zorunlu olan l k i lem tutar n n belirlenmesinde faturada g sterilen mebla n esas al naca bu bedelin farkl tarihlerde denmesi halinde ise her bir demenin de tahsilat ve demenin yap laca kurumlardan ge irilmesi gerekti i belirtilmi tir.

8 Bu d zenleme neticesinde art k i letmeler, eskiden oldu u gibi sadece tahsilat veya tediye makbuzu (i letme i inde d zenlenen ve i letmede kalan evraklard r bunlar ve genel kabul g rm denetim standartlar a s ndan itibar edilmesi, kan t nitelikleri en az olan evraklar i letme i inde d zenlenen ve i letmede kalan evraklard r) d zenleyerek, kendi inisiyatiflerinde olduk a y ksek tutarl kasa nakit hareketlerini asl nda ger ekle medi i halde ger ekle mi gibi g sterememektedirler.

9 Bu k s tlama baz i letmelerin y ksek tutarl kasa bakiyelerinin de fiktif bir ekilde azalt lmas yolunu engellemi tir. Eskiden herhangi bir i letme y ksek tutarl kasa bakiyesini orta a deme eklinde g sterebilmekte ve azaltmakta ya da tam tersini, kasa hesab nda kay t d i lemler nedeniyle olu an ters bakiye durumlar n ortaktan tahsilat eklinde asl nda olmayan i lemleri kaydederek d zeltebilmekteydi. Bu a dan bak l nca tevsik zorunlulu u uygulamas ok isabetli bir d zenleme olmu tur ve bizce YTL lik st s n r daha a a ya indirilmelidir.

10 Kasa Hesab na Adat Y ntemiyle Faiz Hesab Bu noktada adat kavram n a klamak istiyoruz. Adat finansal literat rde (g n x kredi tutar ) eklinde a klanabilmektedir. Dolay s yla bilindi i zere klasik g nl k faiz hesab ise (g n x kredi tutar x faiz oran ) / eklinde olmaktad r. Vergisel a dan yap lacak adat y ntemiyle faiz hesab nda buradaki kredi tutar ; kasa hesab a s ndan ticari hayat n gerekleri, i letme ola an nakit k lar zerinde oldu u ve i letmenin gelir hanesine girmeyen bir ekilde, i letme kay tlar d nda de erlendirildi i kabul edilen tutard r.