hijs- en hefmiddelen - Sdu

1 Arbeidsmiddelen en machineveiligheid 17 ARBO. i n f or m a t i e Hijs- en hefmiddelen Veilig werken in het verticaal transport Auteur: Vereniging Verticaal Transport 7e editie, 2012. 3 14-06-12 16:13. colofon De reeks Arbo-Informatie wordt begeleid door een redactieadviesraad die Sdu Uitgevers zorgt met een selecte groep deskundige auteurs voor een bestaat uit NEN, TNO en NCvB. hoge kwaliteit van de inhoud van de reeks Arbo-Informatie. Daarnaast zorgt De afzonderlijke delen verschijnen in boekvorm en online als onderdeel van Sdu Uitgevers, met de redactieadviesraad en meelezers, voor een deskundige de praktijkinformatie in Arbozone. Abonnees ontvangen herziene en nieuwe beoordeling van de inhoud. delen van de reeks Arbo-Informatie direct bij verschijnen. Vanwege de aard van de uitgave, gaat Sdu uit van een zakelijke overeen- Alle rechten voorbehouden. Alle auteursrechten en databankrechten ten komst; deze overeenkomst valt onder het algemene verbintenissenrecht.

2 Aanzien van deze uitgave worden uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rechten berusten bij Sdu Uitgevers bv. Tekst: Vereniging Verticaal Transport Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag Meelezer: Stichting Toezicht Certificatie Verticaal Transport (TCVT) niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomati- Figuren: Vereniging Verticaal Transport seerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, Peter Blok/Hollandse Hoogte (foto omslag) hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopie n, opnamen of enige andere Vormgeving: SD Communicatie manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Zevende herziene druk Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave ISBN 978 90 12 57641 3 is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet dient men de daarvoor Sdu Uitgevers bv, 2012 wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht Eerste druk, Sdu Uitgevers bv, 1997 (postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, ).

3 Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compi- Bestellingen: latiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich te wenden tot de Stichting Sdu Klantenservice PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, postbus 3060, Postbus 20014 2130 KB Hoofddorp, ). Voor het overnemen van een ge- 2500 EA Den Haag deelte van deze uitgave ten behoeve van commerci le doeleinden dient men telefoon (070) 378 98 80 zich te wenden tot de uitgever. fax (070) 378 97 83. e-mail Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, kan voor de afwezigheid van eventuele (druk)fouten en onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever des- wege geen aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel voorkomende fouten en onvolledigheden. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the publisher's prior consent.

4 While every effort has been made to ensure the reliability of the information presented in this publication, Sdu Uitgevers neither guarantees the accuracy of the data contained herein nor accepts responsibility for errors or omissions or their consequences. 4 14-06-12 16:13. 17 ARBO. i n f or m a t i e INHOUDSOPGAVE. 1 Inleiding 11. Regelgeving: waarom en voor wie? 11. Welke regels en voorschriften zijn van toepassing? 11. Machinerichtlijn 12. Richtlijn Arbeidsmiddelen 12. Richtlijn betreffende de Veiligheids- en Gezondheidssignalering op het werk 12. Arbobesluit 12. Arboregeling 13. Arbobeleidsregels 13. Warenwetbesluit machines 13. Warenwetregeling machines 13. Stichting Toezicht Certificatie Verticaal Transport (TCVT) 13. Wijzigingen ten opzichte van de vorige druk 14. 2 Hijs- en hefmiddelen : e en introductie 15. Overzicht van deze uitgave 15. Hijs- en hefmiddelen als arbeidsmiddelen 16. Hijswerktuigen 16.

5 Hefwerktuigen 16. Werktuigen om personen te hijsen en te heffen 16. Hijs- en hefgereedschappen 16. Transporthouders als arbeidsmiddelen 17. De last 17. Een machine(deel) als last 17. Andersoortige last (geen machine(deel)) 18. Zelfgemaakte hijs- en hefmiddelen 18. Hijs- of hefmiddelen met verwisselbare uitrustingsstukken 19. Meerdere hijs- of hefmiddelen samenstellen 19. Hijs- of hefgereedschappen voor zware toepassingen 19. Aanpassing oude hijs- en hefmiddelen ' aan de richtlijn 19. 3 Hijs- en hefmiddelen aanschaffen en g ebruiken 21. Inleiding 21. Aanschaf 21. Eisenpakket 21. Uitvoering van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) 21. Opdracht tot levering 22. Ontvangst van het hijs- of hefmiddel, voor ingebruikneming 22. Waar moeten hijs- en hefmiddelen aan voldoen? 22. Eisen voor gebruikte hijs- en hefmiddelen 23. Eisen voor transporthouders 23. Machineonderdelen 23. Een hijs- of hefmiddel gebruiken 24.

6 Gebruiksaanwijzing van het hijs- of hefmiddel 24. Opleiding en instructie voor de bediening 24. 5 14-06-12 16:13. Controle, inspectie en keuring 25. Onderhoud van het hijs- of hefmiddel 25. Geschiktheid voor beoogde gebruik 25. Huur, lease of bruikleen van een hijs- of hefmiddel 25. 4 Wettelijk voorgeschreven opleidingen 27. Wetgeving over voorlichting, onderricht en deskundigheid 27. Wanneer is iemand voldoende opgeleid? 27. Wettelijk vereiste certificaten 28. Certificatieschema's van de Stichting TCVT 29. Medische keuring 29. 5 Controle, inspectie en keuringen 31. Verschillende benamingen voor inspectie en keuring 31. Controle 32. Inspectie 32. Keuring 33. De frequentie van inspecties en keuringen 33. Keuring van hijskranen 33. Inleiding 33. Kraanboek 33. Opstellingskeuring 33. Keuring 33. Tijdelijke hijskranen 35. Keuring van hefwerktuigen 35. Keuring van een hoogwerker 35. Keuring van een werkbak 35.

7 Inspectie en keuring van hijs- en hefgereedschappen 36. Inleiding 36. Inspectie en keuring van hijs- en hefgereedschappen 36. Markering van hijs- en hefgereedschappen 38. Inspectie en keuring van transporthouders 39. Inspectie en keuring van hijsvoorzieningen aan de last 39. Onderhoud van hijs- en hefmiddelen en transporthouders 39. Documenten bij arbeidsmiddelen 39. 6 Specifieke bepalingen 41. Gebruiksfactor of gebruiksco ffici nt 41. Belastingsbegrenzing 41. Werklast 41. Gebruiksaanwijzing voor hijs- en hefmiddelen 42. Gebruiksaanwijzing voor transporthouders 42. Machineonderdelen in hijs- en hefwerktuigen 43. Hijskabels en -kettingen 43. Kabelslot/wigklemmen 44. Kraanhaken 44. Meerdere lieren 45. Loopkatten 45. 6 14-06-12 16:13. INleiding 7. 17 ARBO. i n f or m a t i e Hijswerktuigen in vaste opstelling 45. Ondersteuning/ophanging 45. Kraanbanen 45. Bovenloopkranen 45. Torenkranen 46. Havenkranen 46.

8 Takels en lieren 46. Hijswerktuigen in mobiele opstelling 47. Autokranen 47. Ruwterreinkranen 47. Weg-terreinkranen 47. Rupskranen 47. Mobiele torenkranen 47. Autolaadkranen 47. Multifunctionele werktuigen met hijsfunctie 48. Hefwerktuigen 48. Dommekracht 48. Hydraulische vijzels 48. Heftrucks en verreikers 48. Multifunctionele werktuigen als hefwerktuig 49. Laad- en losklep en laad- en lossystemen aan vrachtauto's 49. Hoogwerkers 50. 7 Hijs- en hefgereedschappen 53. Hijsgereedschappen 53. Staalkabels 53. Kettingen 55. Hijsbanden 59. Belastingsfactoren voor kettingen, staalkabels en banden 60. Sluitingen 63. Haken 64. Oogbouten, oogmoeren en hijssleutels 65. Tangen en klemmen 66. Platenklemmen 66. Stenen-, blokken en vloerklemmen 66. Grijpers 67. Hijsmagneten 67. Vacu m hijsgereedschap 68. C-haken 68. Pallethaken 68. Touw 69. Uithouders 69. Hijsbalken of -jukken 69. Klap-, kantel- en stortbakken en afvalcontainers (transporthouders) 70.

9 Hijsgereedschappen voor eenmalig gebruik (one way) 70. Flexibele stortgoedhouders 70. Bijzondere (zelfgemaakte) gereedschappen 72. 7 14-06-12 16:13. Afkeuren van hijs- en hefgereedschappen en transporthouders 72. Scheiding aanbrengen tussen goed- en afgekeurd 72. Levensduur van hijs- en hefgereedschappen 72. Hijsgereedschappen voor sleep-, sjor- en bergingswerkzaamheden 73. Sjormiddelen 74. Spanschroeven 75. 8 Veilig werken met hijs- en hefwerktuigen 77. Organisatie van hijsen en heffen 77. Eigen werk, uitbesteding, werken in regie en aangenomen werk 77. RI&E en V&G-plan 77. Planning van de uitvoering 77. Toezicht 77. Sleutelbeheer 77. Werkgebied en verkeersregels 78. Uitstoot van gassen 78. Achterlaten werktuig 78. Communicatie 78. Hand- en armseinen 78. Werken met portofoon 78. Mobiele telefoon 80. Persoonlijke beschermingsmiddelen 80. Algemeen 80. Werken op hoogte 80. De last 81. Algemeen 81. Zwaartepunt van de last 81.

10 Bouwproducten 83. Machines (of delen ervan) 83. Last zonder hijsvoorzieningen 84. Transporthouders 84. Hijsen of heffen van (zee)containers 84. Hijsen van houtachtige bouwelementen 84. Hijsen van gasflessen 85. Werken met asbest 85. Opstellen van machines 85. Stabiliteit hijs- en hefwerktuigen 85. Klemgevaar 86. Signalering obstakels 86. Afzetten werkgebied 86. Meerdere machines in elkaars werkbereik 86. Werken in de nabijheid van spoor- en/of hoogspanningsleidingen 87. Aandachtspunten voor het vast- en losmaken van de last 87. Aandachtspunten voor de start van werkzaamheden 88. Bedienen 88. Hijsen en heffen van personen 89. Hoogwerkers en gondels 89. Werkbakken hangende aan een kraan of bevestigd op een hefwerktuig 89. Aanlijnen in hoogwerkers 90. 8 14-06-12 16:13. INleiding 9. 17 ARBO. i n f or m a t i e Aanlijnen in werkbakken 90. Hijsen met meerdere kranen 90. Milieu 91. Hijsplan 91. 9 Gebruik van hoogwerkers 93.