REFLEKS SEMPATİK DİSTROFİ SENDROMU - …

1 REFLEKS SEMPAT K D STROF SENDROMU (RSDS) (Omuz-El SENDROMU , Sudeck Atrofisi, Kompleks B lgesel A r SENDROMU ) .Dr. MEHTAP BOZKURT Dicle niversitesi T p Fak ltesi Fiziksel T p ve Rehabilitasyon ABD giri Genellikle travmalardan sonra ortaya kar, Belirgin bir sinir hasar olsun veya olmas n etkilenen ekstremitedeki hasar nedeniyle geli en bozukluklar n olu turdu u bir tablodur. Lokalize ve diff z a r , i lik , trofik de i iklikler ve vazomotor bozukluklar, yumu ak doku-kemik de i iklikleri ile karekterizedir. Epidemiyoloji: Genellikle tek ekstremiteyi tutmakta ve st ekstremitede alt ekstremiteye g re iki kat daha fazla etkilenmektedir.

2 40-60 ya lar aras nda daha s kt r. Erkek-kad n tutulum oranlar ayn . ocuklarda K zlarda daha s k Minor travmadan sonra ve idyopatik Alt ekst daha s k tutulur Prognoz daha iyi Etyoloji RSDS, ekstremitede a r ya yol a an e itli patolojileri veya e itli nedenlerle olu an immobilizasyon s recinde geli ebilir. Kazalar en s k neden. Baz visseral, n rolojik ve muskuloskeletal hastal klar da sendroma yol a makta (MI gibi) CRPS Tip I CRPS: zararl bir etken sonras . Sinir trasesine uymaz. A r n n iddeti ile nedenin b y kl aras nda paralellik yok TipII CRPS: Kozalji, belirli sinir yaralanmas sonras CRPS ye yol a an durumlar: Travma (major veya min r) Frakt rler ( zellikle colles) Primer SSS hastal klar Hemipleji Konvulsif hastal klar Spinal kord lezyonlar Servikal omurga hastal klar Periferik n ropatiler Postherpetik nevralji skemik kalp hastal klar Rotator man onun a r l lezyonlar Pulmoner tuberk loz la lar:Antituberk loz, Barbit rat ve di er antikonv lsif Histerik ki ilik LD hernileri Gebelik B brek transplantasyonu Yan klar Iatrojenik.

3 A r l manuplasyon, s k al Patofizyoloji RSDS nin patofizyolojisi tam olarak ayd nlat lamam t r. Periferik ve santral mekanizmalar Etkilenen b lgeyle s n rl rizotomi s rekli olarak a r y ortadan kald rmazken; periferik sempatik blokajla dramatik bir iyile me olmaktad r. Distrofik de i ikliklerin nedeni kullan lmay la a lanmayacak kadar h zl geli mesi, sempatik fakt r gibi baz ilave etkenler mevcuttur. patofizyoloji Sempatik efferentlerle duyusal afferentler aras nda kimyasal temas Duyusal n ron hipereksitabilitesi Artm adrenorespt r sentezi (sempatik hiperstim lasyon) patofizyoloji A r nosiseptif imput Santral hipereksitabilite A r e i i d er, hiperaljezi Klinik Otonomik, Duyusal Motor semptomlar n olu turdu u bulgularla karakterize bir tablo mevcuttur.

4 Semptomlar n seyrine g re d neme ayr larak incelenir. 1. D nem-Akut Genellikle travmadan birka g n veya hafta sonra ba lar Hiperpati, allodini, hiperaljezi, hiperestezi mevcut. Etkilenen taraftaki ekstremitede yan c ve s zlay c tarzda a r ; a r ekstremite distalinde ve e itli uyaranlarla ve fiziksel aktiviteyle iddetlenir Lokalize dem, kas spazm ve ciltte gerginlik. Cilt nce s cak, kuru ve k rm z ; daha sonra so uk, nemli ve siyanotik T rnak b y mesinde ve k llanmada artma Terleme artar Radyolojik bulgu yok 1-3 ay s rer. Klinik-2. D nem Distrofik dem sert bir hal kazan r A r s rekli, yan c ve zonklay c Hiperpati, allodini, hiperaljezi Deri soluk, so uk ve gri Eklemlerde hareket k s tl l ve kas g s zl K l d k lmesi ve distrofik t rnak de i iklikleri Benekli OP Klinik-3.

5 D nem-Atrofik Devam eden ciddi a r Geri d n ms z atrofik deri ve yumu ak doku de i iklikleri Ankiloz ve kontrakt rler Kemiklerde ciddi demineralizasyon En az iki y l bazen y llarca s rebilir. Psikiyatrik backgraund -Duygulan m bozukluklar (anksiyete, depresyon) -Davran bozukluklar (sosyal ekilme, fiziksel inaktivite) - ntihar giri imi Tan Temel tan klinik kriterlere dayan r. Erken konacak tan ve tedavi, geri d n ms z tablonun nlenmesi a s ndan nemli Otonomik De i iklikler Klinik belirgin olamayan baz vakalarda sempatik aktiviteyi l en baz testler: Termografi; deri s cakl n l mek ama l , Galvanik deri cevab ; sempatik deri cevab a s ndan, Sudomotor akson REFLEKS testi; terlemeyi l mek amac yla, Distrofik De i iklikler: Distrofik de i ikliklerin varl tan y destekler Radyografi; etkilenen ekstremitenin radyografisi demineralizasyon ve benekli OP g sterebilir.

6 Sintigrafi; Tc sintigrafi, artm lokal kan ak m n ve artm yumu ak doku tutulumunu g sterir. MRI; Son zamanlarda kullan lan ve stres frakt r gibi di er patolojilerin ekarte edilmesi a s ndan yararl d r. Sempatik Blokaj: Tan y do rulamak a s ndan lokal anesteziklerle sempatik n ral blokaj uygulanmal d r. Uygulanan b lgede, a r da ciddi rahatlama ve otonomik de i ikliklerde geri d n n lokal anesteziklerin ola an s resinde daha fazla s rmesi kronik sempatik a r y d nd r r. CRPS tan kriterleri Kesin: ve hiperpati ile birlikte a r l k ve sudomotor de i iklikler; So uk, soluk ekstremite (Vazospazm) Il k,eritemliekstremite (hiperemi) Hiperhidroz ve hipertrikoz deri de i iklileri; Parlak deri, k r klar n kayb Atrofi, pullanma T rnak de i iklikleri (distrofik,k r lgan) Palmar, plantar fasya kal nla mas 5.

7 Dem (gode b rakan veya b rakmayan) Olas : r ve allodini ve sudomotor de i iklikler 3. dem pheli: ve sudomotor de i iklikler 2. dem Ay r c Tan Klinik olarak semptomlar n zengin olu u nedeniyle ay r c tan da g z n nde bulundurulmas gereken bir ok hastal k vard r; Enfeksiy z ve non enfeksiy z artritler Kristal artropatiler Stres frakt rleri Skleroderma Osteonekroz Dupuytren konrtakt r Kullanmama atrofisi Spazmodik d z tabanl k Paraneoplastik sendrom Tedavi Erken tan ve agressif tedavi a r n n kontrol nde ve geri d n ms z tablonun nlenmesinde ok nemlidir. Bu hastalar n tedavisi multidisipliner bir yakla m Fiziksel Tedavi ve Rehabilitasyon: Di er tedavi y ntemleriyle birlikte zellikle a r n n olu turdu u k s r d ng y k rmak, Ekstremitenin fonksiyonlar n koruyup dola m ve mineralizasyonu artt rmak stirahat splinti (kontrakt r , kas spazm n ve hareketle olu an a r y azaltmak) Elevasyon, komopresyon eldivenleri, elastik bandaj, buz tedavisi, masaj ve kotrast banyolar; demi kontrol etmek i in Y zeyel s cak: parafin, hot pack ve infraruj; a r y ve kas spazm n azaltmak, eklem hareket a kl n artt rmak amac yla TENS, Biofeedback ve akupunktur.

8 Zellikle a r n n tedavisinde Egzersiz; Kuvvet kayb n en aza indirmek, kontrakt rleri nlemek ve demi azaltmak a s ndan aktif ve pasif egzersizler (ba lang ta aktif egzersizler) la Tedavisi: NSA ; Steroid kullan m sak ncal , fibrozis ve eklem sertli i durumlar nda Steroid; Eklem tutulumu belirginse yaral olabilir. Orta dozda ba lay p 1-2 haftada dozu azalt p, 3-4 haftada tedavinin sonland r lmas veya bazen d k dozda s rd r lmesi; a r y hafifletmek, fonkiyonlar d zeltmek, osteopeniye gidi i ve fibrotik reaksiyonu azaltmak a s ndan yarar sa lar. Kalsitonin ve bifosfonatlar; kemik zerine antirezorptif etkileri nedeniyle kullan lmaktad rlar.

9 Kalsitonin ve bifosfonatlar, antirezorptif etkileri yan nda analjezik etkileri de ( zellikle de kalsitonin) tedaviye katk sa lar Alfa ve beta blokerler; sempatik vazokonstr ksiyonu azaltmak amac yla Kalsiyum kanal blokerleri; arterioler vazodilatasyonu sa lamak i in Antidepressanlar ve sedatifler; anormal sempatik REFLEKS ark n k rmak ve ruhsal durumu d zeltmek amac yla Sempatik Ganglion Blokaj ve Sempatektomi: Sempatik blokaj, hem tan hem de tedavi amac yla kullan l r. Tan dan phelenildi inde ba lang ta d k dozda verilmeli ve ba ar l olundu unda blok bir ok kez tekrarlan r. Sempatektomi; bazen alkol veya fenol enjeksiyonu ile veya cerrahi teknikle uygulan r.

10 Psikoterapi: Bili sel ve davran sal teknikler (relaksasyon ve biofeedback) Prognoz: Hafif seyreden olgularda birka haftada geriler. Orta iddetteki olgularda yakla k bir y l i inde ge ebilir. Semptomlar iddetli ve yeterli tedavi edilmeyen vakalar trofik de i ikliklerin yan nda psikopatolojik, fonksiyonel, ekonomik ve sosyal problemlere neden olabilir.